Ένας αυθεντικός χειμωνιάτικος καιρός, όπως «πρέπει»

 Στο άρθρο αυτό θα σας μεταφέρουμε τη γενική εικόνα του καιρού, όπως αυτή διαμορφώνεται σε ευρωπαϊκή κλίμακα , αλλά και στη χώρα μας όπου θα επικρατήσει ένας καιρός καθαρά χειμωνιάτικος, με έμφαση στο κρύο, τον άνεμο και τη διάρκεια, αλλά χωρίς ιδιαίτερες ακρότητες ή ακραία φαινόμενα. Το ενδιαφέρον στοιχείο της περιόδου είναι η επανεμφάνιση –έστω και περιφερειακά– του Σιβηρικού Αντικυκλώνα, ενός συστήματος που τα τελευταία χρόνια δεν επηρέαζε συχνά τη χώρα μας με αυτόν τον τρόπο. Τέτοιου τύπου εξάρσεις, με ισχυρά υψηλά στην ανατολική Ευρώπη και ψυχρές ηπειρωτικές ροές προς τα Βαλκάνια, είχαμε να δούμε σποραδικά την τελευταία δεκαετία, με πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα τους χειμώνες 2012, 2017–2018 και, σε πιο ήπια μορφή, τον χειμώνα του 2021. Δεν πρόκειται για επαναλήψεις ιστορικών χιονιάδων, αλλά για υπενθυμίσεις της φυσιολογικής χειμερινής κυκλοφορίας στην ευρύτερη περιοχή μας, όταν ο ευρασιατικός αντικυκλώνας «ξυπνά» και επηρεάζει, έστω και έμμεσα, τη Μεσόγειο. Όπως αναφέραμε και στο προχθεσινό άρθρο μας με τίτλο "Τα καλά νέα για τον καιρό",το επόμενο δεκαήμερο δεν θα χαρακτηρίζεται από μια θεαματική «έφοδο» ψύχους προς τη χώρα μας, αλλά από κάτι πιο γνώριμο στη μετεωρολογική πράξη. Τη σκιά και την περιφερειακή επιρροή του Σιβηρικού Αντικυκλώνα.

Χάρτης Μέσης Στάθμης Πίεσης Επιφανείας

Ο ισχυρός αντικυκλώνας εγκαθίσταται στην ανατολική και βορειοανατολική Ευρώπη, με πιέσεις άνω των 1035–1040 hPa. Ο πυρήνας του παραμένει μακριά από τη Μεσόγειο, ωστόσο εκτείνει ράχη προς τα Βαλκάνια, δημιουργώντας μια σταθερή βαροβαθμίδα ανατολικού -βορειοανατολικού ρεύματος . Αυτή η διάταξη είναι αρκετή για να μεταφέρει ψυχρότερες αέριες μάζες προς την περιοχή μας, χωρίς όμως τα χαρακτηριστικά ενός κλασικού χιονιά.

Χάρτης Ανέμων Επιφανείας στα 10m

Η επιφανειακή κυκλοφορία δείχνει επικράτηση ΒΑ ανέμων, ενισχυμένων κυρίως στο Αιγαίο. Δεν πρόκειται για παροδικό πέρασμα, αλλά για εμμονή: άνεμοι που επιμένουν και εντείνουν την αίσθηση ψύχους, ιδιαίτερα στα ανατολικά και νησιωτικά τμήματα. Στο Ιόνιο, οι ροές είναι πιο εξασθενημένες  καθώς η δυτική Μεσόγειος δεν συμμετέχει ενεργά στο μπλοκάρισμα. Υπάρχουν όμως χαμηλά που και εκεί πρόσκαιρα θα ενισχύσουν το πεδίο των ανέμων.

Χάρτης Απόκλισης της Θερμοκρασίας Επιφανείας από τις κανονικές Τιμές

Οι θερμοκρασιακές αποκλίσεις αποκαλύπτουν τον ρόλο μας στο σκηνικό. Η Ελλάδα βρίσκεται στο δυτικό άκρο μιας εκτεταμένης ψυχρής δεξαμενής που καλύπτει τη Ρωσία, την Ουκρανία και τμήματα της ανατολικής Ευρώπης, με ανωμαλίες έως και −10 ή −15°C στον πυρήνα της. Σε εμάς, οι αποκλίσεις είναι σαφώς μικρότερες, αλλά επαρκείς για θερμοκρασίες κάτω από τα κανονικά επίπεδα, νυχτερινό παγετό στα ηπειρωτικά, έντονη ψυχρή αίσθηση λόγω ανέμου. Δεν βρισκόμαστε στον «σκληρό πυρήνα» του ψύχους, αλλά βρισκόμαστε όμως στην επιρροή του.

Χάρτης περιοχών Υετού 

Η αντικυκλωνική κυκλοφορία στη κεντρική και βόρεια Ευρώπη περιορίζει τα φαινόμενα. Εκεί όπου εμφανίζεται υετός, αυτό συμβαίνει κυρίως στο νότιο και ανατολικό Αιγαίο, στην Κρήτη, και σε σχεδόν όλα τα τμήματα της Κεντριής και Ανατολικής Μεσογείου. Ο μηχανισμός είναι γνωστός. Η ψυχρή, ξηρή ηπειρωτική ροή συναντά θερμότερες θαλάσσιες επιφάνειες, δημιουργώντας τοπική αστάθεια. Έτσι προκύπτουν  βροχές, χιονοπτώσεις κυρίως σε ορεινά και ημιορεινά, χωρίς ενδείξεις για γενικευμένα ή παρατεταμένα φαινόμενα στα πεδινά.

Στο βίντεο που ακολυθεί μπορείτε να δείτε την εξέλιξη του υετού για όλη την ερχόμενη εβδομάδα , όπου λόγω της έλευσης χαμηλού στο Ιόνιο , λαμβάνει υψηλές τιμές την Τετάρτη και Πέμπτη. Σε γενικές γραμμές οι βροχές θα είναι πολλές σε μεγάλο μέροις της χώρας.

Με βάση τα παραπάνω το επόμενο δεκαήμερο δεν θα μετρηθεί με την ένταση των φαινομένων, αλλά με τη διάρκεια και την αίσθηση του χειμώνα. Το σκηνικό θα διαμορφωθεί από το γνώριμο τρίπτυχο του ψύχους, του ανέμου και της επιμονής του καιρού, χωρίς εξάρσεις αλλά με σαφή χειμερινή ταυτότητα. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται στον πυρήνα του Σιβηρικού Αντικυκλώνα· βρίσκεται όμως στην περιφέρειά του. Και στη μετεωρολογία, η περιφέρεια συχνά αρκεί για να αφήσει το αποτύπωμά της: έναν καιρό λιγότερο εντυπωσιακό, αλλά σταθερά ψυχρό, με τη σιωπηλή, επίμονη παρουσία του χειμώνα να καθορίζει την καθημερινότητα.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης - Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect