ΕΙΧΕ Η ΑΝΔΡΟΣ ΦΡΥΚΤΩΡΙΕΣ ;

Η Άνδρος, λόγω της θέσης της ανάμεσα στις Κυκλάδες, την Εύβοια και το Αιγαίο, δεν θα μπορούσε να λείπει από τη λογική των αρχαίων δικτύων οπτικής επικοινωνίας. Το πιο χαρακτηριστικό μνημείο που συνδέεται με αυτή τη λειτουργία είναι ο Πύργος του Αγίου Πέτρου, κοντά στο Γαύριο. Η θέση του, το ύψος του και η εποπτεία του προς τη θάλασσα δείχνουν ότι δεν ήταν απλώς ένα απομονωμένο κτίσμα, αλλά πιθανότατα μέρος ενός ευρύτερου συστήματος επιτήρησης και μετάδοσης σημάτων.

Οι φρυκτωρίες δεν ήταν μόνο τεχνική εφεύρεση. Ήταν η αρχαία ανάγκη του ανθρώπου να νικήσει την απόσταση. Με φωτιά, καπνό, αντανακλάσεις και συμφωνημένα σήματα, τα νησιά μπορούσαν να «μιλήσουν» μεταξύ τους πολύ πριν υπάρξουν καλώδια, κεραίες και δορυφόροι. Και είναι εντυπωσιακό ότι σε αρκετές από αυτές τις θέσεις, όπου κάποτε άναβαν φωτιές για να μεταδοθεί ένα μήνυμα, σήμερα βρίσκονται φάροι, κεραίες ή σύγχρονα σημεία επικοινωνίας. Ο Αισχύλος στο έργο του “Αγαμέμνων” περιγράφει την είδηση της πτώσης της Τροίας, η οποία μεταδόθηκε ως τις Μυκήνες με τις φρυκτωρίες οι οποίες έμοιαζαν με τους σημερινούς φάρους και παράλληλα έστελναν με ειδικά σήματα κ'αποια μυνήματα . Ενδιάμεσοι σταθμοί μεταδόσεως υπήρχαν στην Ίδη της Μυσίας, στο Ακρωτήρι της Λήμνου (σημερινή Πλάκα), στον Άθω, στο βουνό Μάκιστο και στις πλαγιές του Αραχναίου.

Χαρακτηριστικά  παραδείγματα  συνεννόησης  με  οπτικό  σήμα φωτιάς συναντάμε στις περιπτώσεις όπου η Μήδεια ύψωσε αναμμένο πυρσό για να ειδοποιήσει  τους  Αργοναύτες  να  πάνε  στην  Κολχίδα  ή  όταν  ειδοποιείται  με πυρσό ο Αγαμέμνονας για την είσοδο του Δούρειου Ίππου στην Τροία από τον Σίνωνα  και  με  πυρσό  που  σήκωσε  ο  ίδιος  προς  τον  ελληνικό  στόλο  στην  Τένεδο, δίνοντάς του το σήμα της επιστροφής και κατάληψης της ανοχύρωτης πολιτείας.

Για την Άνδρο, ο Πύργος του Αγίου Πέτρου είναι το φυσικό σημείο αναφοράς. Γύρω του μπορεί να στηθεί μια όμορφη αφήγηση που ενώνει την αρχαιολογία, τη ναυτοσύνη, την τεχνολογία και τη μνήμη του τόπου. Γιατί η φρυκτωρία δεν ήταν απλώς μια φωτιά στην κορυφή ενός λόφου. Ήταν ένα μήνυμα. Ήταν η φωνή ενός νησιού προς το επόμενο. Η UNESCO, στην καταχώριση για τους αρχαίους πύργους του Αιγαίου, αναφέρει ειδικά τον Tower of Agios Petros, Andros, δίνοντας και τις συντεταγμένες του: 24.759528E, 37.894729N. Στην ίδια περιγραφή σημειώνει ότι ένας από τους σημαντικούς ρόλους αυτών των πύργων ήταν η συμμετοχή σε πρώιμα δίκτυα επικοινωνίας με φωτεινά σήματα, δηλαδή φρυκτωρίες, μέσω άμεσης οπτικής επαφής.

https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5867/

Η ΟΡΘΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΧΑΡΤΩΝ

 

 Oι χάρτες στις διάφορες πλατφόρμες όπως λχ. της Windy είναι χρήσιμοι, αλλά πρέπει να εξηγούνται σωστά. Δεν είναι μετρήσεις πεδίου και δεν αποτελούν απόδειξη για την πηγή μιας οσμής. Είναι κυρίως προγνωστικά/αναλυτικά πεδία μοντέλου, συνήθως από το Copernicus Atmosphere Monitoring Service – CAMS, τα οποία το Windy απεικονίζει με φιλικό τρόπο.Το CAMS παρέχει προβλέψεις/αναλύσεις για ατμοσφαιρικούς ρύπους και μακρινή μεταφορά ρύπανσης, ενώ στο Windy έχουν ενσωματωθεί πεδία όπως NO₂, PM2.5, aerosols, επιφανειακό όζον, SO₂ κ.ά.

Στην εικόνα σήμερα το βράδυ (Πέμπτη 00:00) διακρίνεται ζώνη αυξημένης συγκέντρωσης πάνω από Αθήνα–παραλιακή ζώνη–Σαρωνικό. Αυτό άλλοτε μπορεί να είναι συμβατό με συνθήκες υψηλής η χαμηλής διασποράς ή μεταφοράς ρύπων. Στο παράδειγμά μας, ο χάρτης αυτός που είναι NO₂, δείχνει συγκεντρώσεις ρύπων του μοντέλου και μας ενημερώνει ότι υπάρχει υπόβαθρο ή ζώνη αυξημένης ατμοσφαιρικής επιβάρυνσης στην περιοχή, αλλά δεν αρκεί αυτό για ταυτοποίηση πηγών  ή της χημικής σύστασης ενδεχόμενης οσμής.

Το δυνατό σημείο των χαρτών είναι ότι δίνουν μια γρήγορη χωρική εικόνα. Το αδύνατο σημείο τους είναι ότι η ανάλυση του μοντέλου δεν «βλέπει» πάντα μικρές, σημειακές ή βραχύβιες εκλύσεις μέσα στην πόλη. Ειδικά για οσμές από H₂S, μερκαπτάνες, μεθάνιο, VOCs ή αποχετευτικές/θαλάσσιες πηγές, χρειάζονται επιτόπιες μετρήσεις και όχι μόνο χάρτης μοντέλου.

Χρειάζεται λοιπόν όσοι δημόσια εκφραάζονται για τέτοια ευαίσθητα θέματα να μπορούν να αποδίδουν με ακρίβεια τα τυχόν συμπεράσματα και πριν μιλήσουν να μάθουν να διαβάζουν αυτούς τους χάρτες. Θα πρέπει επίσης από την άλλη μεριά να υπάρξει καλύτερος συντονισμός και σαφέστερη επικοινωνιακή πολιτική από τους αρμόδιους φορείς, ώστε τέτοια περιστατικά να διερευνώνται τεκμηριωμένα και να μη δημιουργείται σύγχυση στη δημόσια συζήτηση.

Θοδωρής Κολυδάς