ΚΑΥΣΩΝΕΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΙ ΔΡΟΣΙΑΣ-ΕΥΛΟΓΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Κατά τις περιόδους έντονου καύσωνα, οι αστικοί χώροι πρασίνου όπως ο Εθνικός Κήπος, ο Λυκαβηττός και τα διάφορα αλσύλλια προσφέρουν μία κρίσιμη ανάσα δροσιάς και σκιάς για τους πολίτες και τους επισκέπτες της πόλης. Ωστόσο, η εφαρμογή του Δείκτη Επικινδυνότητας Πυρκαγιάς της Πολιτικής Προστασίας, ιδίως στην Κατηγορία 5 (κατάσταση συναγερμού), συχνά οδηγεί σε πλήρη απαγόρευση πρόσβασης ακόμα και σε τέτοιους χώρους, προκαλώντας ένα φαινομενικά αντιφατικό αποτέλεσμα καθώς οι πολίτες στερούνται του μοναδικού φυσικού καταφυγίου μέσα στον πυρακτωμένο αστικό ιστό.

Κάποιος σωστά θα αναφέρει ότι η πρόληψη των πυρκαγιών είναι απολύτως αναγκαία και ο δείκτης πυρκαγιάς αποτελεί σημαντικό εργαλείο προληπτικής διαχείρισης. Ωστόσο, η τυφλή εφαρμογή καθολικών απαγορεύσεων χωρίς διαφοροποίηση μπορεί να στερεί από τον αστικό πληθυσμό – και ιδιαίτερα από ευάλωτες ομάδες – τη δυνατότητα πρόσβασης σε δροσερούς, σκιερούς δημόσιους χώρους.

Ιδιαίτερα για τον Εθνικό Κήπο, που βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας και αποτελεί πόλο έλξης και για τουρίστες, η απουσία οργανωμένης επιτήρησης, δεν συνάδει με τη σημασία και τη λειτουργία του ως δημόσιου χώρου πρώτης ανάγκης κατά τη διάρκεια θερμικών επεισοδίων. Αντί της εύκολης λύσης του κλεισίματος, θα μπορούσε να προβλεφθεί ενίσχυση της επιτήρησης και των περιπολιών με εποχικό προσωπικό ή μέσω συνεργασιών με δημοτική αστυνομία και εθελοντές, εγκατάσταση αισθητήρων καπνού και θερμοκρασίας, βιντεοεπιτήρηση όπου ενδείκνυται, καθώς και καθορισμός ωρών πρόσβασης με επιτήρηση, παρά καθολική απαγόρευση.

Η σημερινή εποχή απαιτεί ευφυή και ισορροπημένη διαχείριση του αστικού χώρου, όπου η προστασία του περιβάλλοντος και η δημόσια υγεία δεν θα τίθενται σε τεχνητή αντιπαράθεση. Ο σωστός σχεδιασμός και η επένδυση σε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό είναι η μόνη βιώσιμη απάντηση.

Υπερκαταιγίδα στη ΝΔ Ουγγαρία με κορυφή πάνω από την τροπόπαυση

 
Η Ουγγαρία βγαίνει σήμερα από έναν έντονο καύσωνα, αλλά η ατμοσφαιρική αλλαγή είναι βίαιη, με ισχυρές καταιγίδες, ριπές ανέμου, βροχές και απότομη πτώση της θερμοκρασίας. Ο καύσωνας είχε ήδη σοβαρές επιπτώσεις σε υγεία, μεταφορές, ύδρευση, λίμνες, πυρκαγιές και ενεργειακό φορτίο.Μια ιδιαίτερα ισχυρή καταιγίδα καταγράφηκε το απόγευμα της 1ης Ιουλίου 2026 στη νοτιοδυτική Ουγγαρία, κοντά στα σύνορα με την Κροατία και τη Σλοβενία. Τα δορυφορικά δεδομένα της EUMETSAT έδειξαν ότι η κορυφή του καταιγιδοφόρου νέφους έφτασε σε εξαιρετικά μεγάλα ύψη, με ελάχιστη θερμοκρασία κορυφής περίπου −68°C.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η κορυφή του νέφους ήταν κατά περίπου 11,6°C ψυχρότερη από την τροπόπαυση. Αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι το ανοδικό ρεύμα της καταιγίδας ήταν τόσο έντονο, ώστε κατάφερε να ωθήσει την κορυφή του cumulonimbus πάνω από το φυσικό «όριο» της τροπόπαυσης. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως overshooting top και συνδέεται συνήθως με πολύ ισχυρές καταιγίδες, πιθανή χαλαζόπτωση, έντονες ριπές ανέμου και μεγάλη ηλεκτρική δραστηριότητα.

Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί και το λεγόμενο pileus, ένα λεπτό, λείο, καπελοειδές νέφος πάνω από την κορυφή του καταιγιδοφόρου νέφους. Δημιουργείται όταν το ισχυρό ανοδικό ρεύμα εξαναγκάζει τον αέρα πάνω από την κορυφή να ανυψωθεί, να ψυχθεί και να συμπυκνωθεί. Η παρουσία του αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της μεγάλης δυναμικής της καταιγίδας.

Η συγκεκριμένη περίπτωση δείχνει πόσο χρήσιμη είναι η δορυφορική παρακολούθηση για την έγκαιρη αναγνώριση επικίνδυνων καταιγίδων, ιδιαίτερα όταν αυτές αναπτύσσονται γρήγορα και αποκτούν χαρακτηριστικά υπερκαταιγίδας. Στη δυτική Ουγγαρία ήδη επικρατούν ενισχυμένοι βορειοδυτικοί άνεμοι., ενω οι μέγιστες θερμοκρασίες που έφτασαν τους 32–38°C, αρχίζουν να υποχωρούν περί τους 21–29°C.

Θοδωρής Ν. Κολυδάς 

ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΟ : ANAΓΚΑΙΟ BHMA, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ

 

Το ψήφισμα για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στην Άνδρο έχει ουσιαστική πολιτική και θεσμική αξία. Αποτελεί μια καθαρή δήλωση της τοπικής κοινωνίας ότι το νησί δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλός χώρος υποδοχής νέων ενεργειακών εγκαταστάσεων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη η κλίμακά του, το φυσικό του περιβάλλον, το τοπίο, η τουριστική του φυσιογνωμία, η πολιτιστική του ταυτότητα και η φέρουσα ικανότητά του. Αυτά τονίζει ο Δήμος Άνδρου , θέσεις οι οποίες είχαν πολλά κοινά με αυτές που είχαν διατυπωθεί πριν από λίγο καιρό με αναλυτικά μου άρθρο 

Ωστόσο, πρέπει να ειπωθεί με ειλικρίνεια ότι ένα ψήφισμα, όσο ισχυρό και αν είναι πολιτικά, δεν αρκεί από μόνο του για να ανατρέψει τετελεσμένες καταστάσεις. Οι ανεμογεννήτριες που ήδη λειτουργούν δεν επηρεάζονται αυτομάτως από αυτό. Το ίδιο ισχύει, κατά κανόνα, και για έργα που έχουν φτάσει σε ώριμο αδειοδοτικό στάδιο, εφόσον καλύπτονται από τις μεταβατικές διατάξεις του νέου πλαισίου. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, όπως έχει παρουσιαστεί, φαίνεται να διαχωρίζει τα νέα έργα από εκείνα που ήδη λειτουργούν ή έχουν προχωρήσει σημαντικά στην αδειοδοτική διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι η μάχη δεν κρίνεται μόνο στο αν ένα έργο «έχει άδεια» ή όχι, αλλά στο τι ακριβώς άδεια διαθέτει, σε ποιο στάδιο βρίσκεται, αν έχει περιβαλλοντική αδειοδότηση, αν έχει άδεια εγκατάστασης, αν έχει όρους σύνδεσης και αν είχε προλάβει κρίσιμα στάδια πριν από τη δημόσια διαβούλευση.

Επομένως, το ψήφισμα είναι σημαντικό, αλλά δεν πρέπει να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι «ψηφίσαμε και τελειώσαμε». Αντιθέτως, αποτελεί την αρχή μιας πιο απαιτητικής διαδικασίας. Για να έχει πρακτικό αποτέλεσμα πρέπει να κατατεθεί θεσμικά και εμπρόθεσμα, πριν από τη λήξη της δημόσιας διαβούλευσης, και να συνοδευτεί από τεκμηριωμένες παρεμβάσεις.Η πραγματική του αξία βρίσκεται στο ότι μπορεί να επηρεάσει το τελικό κείμενο του χωροταξικού, να ενισχύσει το αίτημα για ειδική μεταχείριση της Άνδρου, να περιορίσει νέες χωροθετήσεις, να αξιοποιηθεί στο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο και να αποτελέσει βάση για περιβαλλοντικές, διοικητικές και νομικές παρεμβάσεις.

Η Άνδρος ζητά να ληφθεί υπόψη η ιδιαιτερότητα του νησιού. Το ζήτημα δεν είναι να απορριφθεί συλλήβδην η ανάγκη για καθαρή ενέργεια. Το ζήτημα είναι η επικράτηση του μέτρου. Άλλο η ενεργειακή μετάβαση με σχεδιασμό, όρια και σεβασμό στον τόπο, και άλλο η άναρχη συσσώρευση έργων σε νησιά με περιορισμένη φέρουσα ικανότητα. Πίσω από αυτά τα έργα υπάρχουν ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα. Αυτό δεν είναι από μόνο του μεμπτό, αλλά καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την ύπαρξη καθαρών κανόνων, διαφάνειας, επιστημονικής τεκμηρίωσης και ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να προχωρά με όρους επιβολής. Χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή πολιτική, την προστασία του περιβάλλοντος και το δικαίωμα ενός τόπου να διατηρήσει τον χαρακτήρα του.

Το αδύναμο σημείο κάθε ψηφίσματος είναι ότι, αν δεν έχει συνέχεια, κινδυνεύει να μείνει συμβολικό. Γι’ αυτό απαιτείται άμεση και οργανωμένη συνέχεια: πλήρης καταγραφή όλων των αδειών στην Άνδρο, νομική αξιολόγηση κάθε έργου ανά στάδιο αδειοδότησης, επιστημονική τεκμηρίωση της φέρουσας ικανότητας, κοινή στάση Δήμου, φορέων και Περιφέρειας, καθώς και συγκροτημένη παρέμβαση στο ΥΠΕΝ.

Το ψήφισμα, λοιπόν, έχει αξία. Όχι επειδή μπορεί μόνο του να σταματήσει τα πάντα, αλλά επειδή μπορεί να αποτελέσει το θεσμικό σημείο εκκίνησης μιας σοβαρής διεκδίκησης. Η Άνδρος δεν χρειάζεται κραυγές. Χρειάζεται τεκμηρίωση, ενότητα, συνέχεια και επιμονή. Η ουσία είναι απλή: δεν αρκεί να πούμε «όχι». Πρέπει να αποδείξουμε πού, γιατί και μέχρι ποιο όριο μπορεί ένα νησί να δεχθεί τέτοιες εγκαταστάσεις χωρίς να αλλοιωθεί ανεπανόρθωτα. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η σημασία του μέτρου — και εκεί πρέπει να δοθεί η επόμενη μάχη.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

NASA GPM IMERG: μια αξιόπιστη δορυφορική αποτύπωση της βροχόπτωσης

 

Ιδιαίτερα χρήσιμη αποδεικνύεται η αξιοποίηση του δορυφορικού προϊόντος NASA GPM IMERG Late V07, το οποίο παρέχει εκτιμήσεις βροχόπτωσης ανά μισή ώρα και επιτρέπει τον υπολογισμό του αθροιστικού υετού σε μεγάλες περιοχές, ακόμη και εκεί όπου το δίκτυο επίγειων σταθμών είναι αραιό.Στην περίπτωση της κακοκαιρίας της 12ης Ιουνίου 2026, το προϊόν αποτύπωσε με πολύ καλή ακρίβεια τις βασικές ζώνες των ισχυρότερων βροχοπτώσεων στη δυτική και κεντρική ηπειρωτική Ελλάδα.

Η χωρική κατανομή του υετού παρουσιάζει πολύ καλή συμφωνία με τις καταγραφές των μετεωρολογικών σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών/meteo.gr, τόσο ως προς τις περιοχές που επηρεάστηκαν περισσότερο όσο και ως προς την τάξη μεγέθους των βροχοπτώσεων.Η μέχρι στιγμής επεξεργασία αφορά 34 από τα συνολικά 48 μισάωρα αρχεία, δηλαδή χρονικό διάστημα 17 ωρών, από τις 00:00 έως τις 16:59 UTC. Το προσωρινό μέγιστο του δορυφορικού προϊόντος ανέρχεται στα 49,6 mm, τιμή που βρίσκεται πολύ κοντά στις υψηλότερες επίγειες μετρήσεις της ημέρας. Η σύγκλιση αυτή ενισχύει την αξιοπιστία του IMERG ως εργαλείου παρακολούθησης και αποτίμησης έντονων βροχοπτώσεων.

Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η εικόνα παραμένει προσωρινή. Το προϊόν Late Run της NASA εμφανίζει φυσιολογική καθυστέρηση, καθώς απαιτείται χρόνος για τη συλλογή, τον συνδυασμό και την επεξεργασία των δεδομένων από πολλαπλές δορυφορικές πηγές.Μέχρι αργά το απόγευμα αναμένεται να έχουν καταστεί διαθέσιμα όλα τα αρχεία του 24ώρου. Τότε θα έχουμε την πλήρη ημερήσια εικόνα και τη δυνατότητα ακριβέστερης σύγκρισης με τις επίγειες μετρήσεις.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς

© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.

Έντονη απογευματινή αστάθεια με χιλιάδες αστραπές και τοπικές χαλαζοπτώσεις

 

Ισχυρή απογευματινή αστάθεια εκδηλώθηκε σήμερα κυρίως στη δυτική και βόρεια ηπειρωτική Ελλάδα, με τις καταιγίδες να συνοδεύονται τοπικά από έντονη βροχή, μεγάλη ηλεκτρική δραστηριότητα και χαλαζοπτώσεις. Τα πιο αξιόλογα φαινόμενα καταγράφηκαν στην Ήπειρο, όπου η ισχυρή κατακόρυφη ανάπτυξη των νεφών ευνόησε την εμφάνιση χαλαζιού σε ορισμένες περιοχές.

Η επεξεργασία των δεδομένων του MTG Lightning Imager αποτυπώνει με σαφήνεια την εξέλιξη της κεραυνικής δραστηριότητας. Μέχρι τις 10:00 το πρωί δεν είχε καταγραφεί ουσιαστική δραστηριότητα, ενώ οι πρώτες αστραπές εμφανίστηκαν μετά τις 11:00. Από τις 13:00 και έπειτα οι καταιγίδες ενισχύθηκαν γρήγορα, με τον αριθμό των αστραπών να αυξάνεται από 582 στις 13:00 σε 2.172 στις 14:00.

Η κορύφωση σημειώθηκε γύρω στις 15:00, όταν καταγράφηκαν περίπου 4.450 αστραπές μέσα σε μία ώρα. Στη συνέχεια η δραστηριότητα άρχισε σταδιακά να υποχωρεί, παρέμεινε όμως αξιόλογη έως τις πρώτες βραδινές ώρες. Συνολικά, στο εξεταζόμενο πλαίσιο καταγράφηκαν περισσότερες από 15.000 αστραπές.

Ο χάρτης δείχνει ότι ο κύριος πυρήνας της δραστηριότητας αναπτύχθηκε από την Ήπειρο και τη δυτική Μακεδονία προς περιοχές της Θεσσαλίας και της κεντρικής χώρας, ενώ μικρότεροι πυρήνες εμφανίστηκαν στην Πελοπόννησο και κοντά στα ανατολικά όρια του πεδίου.

Η σημερινή εικόνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα καλοκαιρινής αστάθειας: τα φαινόμενα μπορεί να είναι περιορισμένα γεωγραφικά, αλλά τοπικά ιδιαίτερα έντονα. Η μεγάλη κεραυνική συχνότητα και οι αναφορές για χαλάζι επιβεβαιώνουν ότι η προσοχή δεν πρέπει να εστιάζει μόνο στην έκταση των καταιγίδων, αλλά και στην ένταση που μπορούν να αποκτήσουν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς

Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και  Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου  - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

© Το κείμενο διατίθεται με άδεια CC BY-ND 4.0. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά στην πηγή και χωρίς τροποποίηση του περιεχομένου.

Ισχυρή απογευματινή αστάθεια εκδηλώθηκε σήμερα κυρίως στη δυτική και βόρεια ηπειρωτική Ελλάδα, με τις καταιγίδες να συνοδεύονται τοπικά από έντονη βροχή, μεγάλη ηλεκτρική δραστηριότητα και χαλαζοπτώσεις. Τα πιο αξιόλογα φαινόμενα καταγράφηκαν στην Ήπειρο, όπου η ισχυρή κατακόρυφη ανάπτυξη των νεφών ευνόησε την εμφάνιση χαλαζιού σε ορισμένες περιοχές.

Η επεξεργασία των δεδομένων του MTG Lightning Imager αποτυπώνει με σαφήνεια την εξέλιξη της κεραυνικής δραστηριότητας. Μέχρι τις 10:00 το πρωί δεν είχε καταγραφεί ουσιαστική δραστηριότητα, ενώ οι πρώτες αστραπές εμφανίστηκαν μετά τις 11:00. Από τις 13:00 και έπειτα οι καταιγίδες ενισχύθηκαν γρήγορα, με τον αριθμό των αστραπών να αυξάνεται από 582 στις 13:00 σε 2.172 στις 14:00.

Η κορύφωση σημειώθηκε γύρω στις 15:00, όταν καταγράφηκαν περίπου 4.450 αστραπές μέσα σε μία ώρα. Στη συνέχεια η δραστηριότητα άρχισε σταδιακά να υποχωρεί, παρέμεινε όμως αξιόλογη έως τις πρώτες βραδινές ώρες. Συνολικά, στο εξεταζόμενο πλαίσιο καταγράφηκαν περισσότερες από 15.000 αστραπές.

Ο χάρτης δείχνει ότι ο κύριος πυρήνας της δραστηριότητας αναπτύχθηκε από την Ήπειρο και τη δυτική Μακεδονία προς περιοχές της Θεσσαλίας και της κεντρικής χώρας, ενώ μικρότεροι πυρήνες εμφανίστηκαν στην Πελοπόννησο και κοντά στα ανατολικά όρια του πεδίου.

Η σημερινή εικόνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα καλοκαιρινής αστάθειας: τα φαινόμενα μπορεί να είναι περιορισμένα γεωγραφικά, αλλά τοπικά ιδιαίτερα έντονα. Η μεγάλη κεραυνική συχνότητα και οι αναφορές για χαλάζι επιβεβαιώνουν ότι η προσοχή δεν πρέπει να εστιάζει μόνο στην έκταση των καταιγίδων, αλλά και στην ένταση που μπορούν να αποκτήσουν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

11:39 μ.μ. · 10 Ιουν 2026

·

62

Προβολές