Η αξία του κειμένου στις οπτικοποιημενες προγνώσεις καιρου

 Αρκετές μεγάλες Εθνικές Μετεωρολογικές Υπηρεσίες διατηρούν την επίσημη πρόγνωση σε κείμενο παράλληλα με χάρτες, σύμβολα και αυτοματοποιημένα γραφικαα

✔️Η AEMET της Ισπανίας είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον παράδειγμα . Στην επίσημη σελίδα της συνυπάρχουν γραφικός χάρτης, προειδοποιήσεις, πρόγνωση σε κείμενο και πίνακες θερμοκρασιών. Και η ίδια η AEMET κάνει μια πολύ σημαντική διάκριση: οι προγνώσεις που εμφανίζονται στους χάρτες παράγονται αυτοματοποιημένα, ενώ τα προγνωστικά κείμενα συντάσσονται από μετεωρολόγους-προγνώστες, οι οποίοι αναλύουν και προσαρμόζουν την πληροφορία των αριθμητικών μοντέλων. Γι' αυτό, σημειώνει, δεν είναι υποχρεωτικό να συμπίπτουν απολύτως με την αυτοματοποιημένη πρόγνωση.

✔️Ανάλογη φιλοσοφία ακολουθεί το Met Office του Ηνωμένου Βασιλείου. Παρά το πολύ εξελιγμένο οπτικοποιημένο σύστημα πρόγνωσης, εξακολουθεί να παρέχει text forecasts: αναλυτική περιφερειακή πρόγνωση για τις πρώτες δύο ημέρες, πρόγνωση για το Ηνωμένο Βασίλειο για τις επόμενες πέντε ημέρες και περιγραφικό outlook ακόμη και για τις ημέρες 6–30. 

✔️Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι το αμερικανικό National Weather Service. Εκτός από χάρτες και αυτοματοποιημένα προϊόντα, εκδίδει το Area Forecast Discussion (AFD). Δεν είναι απλώς μια επανάληψη της πρόγνωσης με λέξεις: είναι η επιστημονική αιτιολόγηση της προγνωστικής σκέψης του μετεωρολόγου, με έμφαση στις δυσκολίες, στην αβεβαιότητα και στα εναλλακτικά σενάρια. �

✔️Η Météo-France επίσης εξακολουθεί να χρησιμοποιεί bulletins, ακόμη και σε προϊόντα μεγαλύτερης χρονικής κλίμακας, μαζί με χάρτες και άλλα γραφικά προϊόντα. 

Γιατί λοιπόν έχει αξία το κείμενο;

Εδώ βρίσκεται κατά τη γνώμη μου η ουσία. Η οπτικοποίηση απαντά εξαιρετικά στο “πού, πότε και πόσο”. Το κείμενο μπορεί να απαντήσει και στο “πώς, γιατί και με πόση βεβαιότητα”.

Ένας χάρτης μπορεί να δείξει βροχή στη Θεσσαλία. Το κείμενο όμως μπορεί να εξηγήσει ότι «τα φαινόμενα αρχικά θα είναι τοπικά, από το απόγευμα θα γενικευθούν και προς το βράδυ θα περιοριστούν στα ανατολικά, με πιθανότητα πρόσκαιρα ισχυρών καταιγίδων». Αυτή η χρονική και μετεωρολογική αφήγηση δύσκολα χωρά σε εικονίδια.

✔️Ακόμη σημαντικότερο, το κείμενο μεταφέρει την κρίση του προγνώστη. Μπορεί να πει ότι υπάρχει αβεβαιότητα ως προς τη θέση των ισχυρότερων φαινομένων, ότι δύο μοντέλα διαφωνούν, ότι η πιθανότητα είναι μικρή αλλά το ενδεχόμενο έχει μεγάλη σημασία ή ότι μια περιοχή χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Ένας αυτόματος χάρτης πολύ συχνά εμφανίζει απλώς το επικρατέστερο σενάριο.

Γι' αυτό θεωρώ πολύ εύστοχο το μοντέλο της AEMET: δεν αντιμετωπίζει κείμενο και οπτικοποίηση ως ανταγωνιστικά προϊόντα αλλά ως συμπληρωματικά. Το ένα δίνει την άμεση εικόνα και το άλλο την ερμηνεία της.

✔️Αν το εξετάζουμε σε σχέση με τη νέα μορφή πρόγνωσης της ΕΜΥ από 2 Σεπτεμβρίου, θα έλεγα ότι η διεθνής πρακτική δίνει ισχυρά επιχειρήματα υπέρ της διατήρησης του επίσημου προγνωστικού κειμένου παράλληλα με την οπτικοποίηση, όχι υπέρ της αντικατάστασής του. Ευχής έργο θα ήταν η νέα μορφή της πρόγνωσης να ακολουθήσει το παράδειγμα της Ισπανίας, όπου η οπτικοποιημένη πληροφορία δεν υποκαθιστά το προγνωστικό κείμενο, αλλά το συμπληρώνει. Ο χάρτης προσφέρει την αμεσότητα· το κείμενο, όμως, μεταφέρει την επιστημονική κρίση του προγνώστη, τις χρονικές μεταβολές, τις τοπικές ιδιαιτερότητες και, κυρίως, την αβεβαιότητα που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος κάθε πρόγνωσης.

✔️Υπάρχει, ωστόσο, ένας παράγοντας που δεν μπορεί να αγνοηθεί: οι μεγάλες ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό. Για να συνυπάρξουν ποιοτική οπτικοποίηση και ουσιαστικό προγνωστικό κείμενο χρειάζονται άνθρωποι — και μάλιστα έμπειροι προγνώστες. Διαφορετικά, δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος η τεχνολογική αναβάθμιση της παρουσίασης να συνοδευτεί τελικά από υποβάθμιση του περιεχομένου.

Ας μην προτρέχουμε, όμως. Ο χρόνος θα δείξει προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η νέα εποχή της πρόγνωσης. Τρεις και σήμερα…

Το «ψαροκόκαλο» των νεφών και τα "UFO" πάνω από Εύβοια και Άνδρο

Η σημερινή δορυφορική εικόνα της 29ης Αυγούστου 2026 παρουσιάζει ένα ιδιαίτερα όμορφο αλλά και μετεωρολογικά ενδιαφέρον φαινόμενο. Ανατολικά της Εύβοιας και προς την Άνδρο διακρίνονται διαδοχικές, σχεδόν παράλληλες λωρίδες νεφών, οι οποίες θυμίζουν έντονα «ψαροκόκαλο».

Η εικόνα αυτή συνδέεται πολύ πιθανότατα με ορογραφικά κύματα ή κύματα βαρύτητας (mountain waves). Σήμερα επικρατεί ισχυρή βόρεια ροή στο Αιγαίο, με το μελτέμι ενισχυμένο. Οι άνεμοι φθάνουν τα 5–7 μποφόρ στο Αιγαίο, ενώ οι ριπές σε περιοχές της Εύβοιας και του Αιγαίου μπορούν να είναι σημαντικά ισχυρότερες.

Ο ρόλος της Εύβοιας και της Άνδρου

Όταν μια σχετικά σταθερή αέρια μάζα συναντήσει έναν ορεινό όγκο, αναγκάζεται να ανέβει. Περνώντας στην υπήνεμη πλευρά δεν κατέρχεται απλώς ομαλά, αλλά μπορεί να αρχίσει να ταλαντώνεται κατακόρυφα, όπως περίπου ένα κύμα μετά από ένα εμπόδιο.

Στην προκειμένη περίπτωση το έντονο ανάγλυφο της Εύβοιας —και στη συνέχεια της ίδιας της Άνδρου— μπορεί να λειτουργεί ως «γεννήτρια» αυτών των κυματισμών. Για ισχυρά mountain waves είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή η σχετικά σταθερή ατμόσφαιρα και η ισχυρή ροή που προσπίπτει με σημαντική κάθετη συνιστώσα προς τις ορεινές ράχες. 

Στις ανοδικές φάσεις του κύματος ο αέρας ψύχεται και, εφόσον υπάρχει αρκετή υγρασία, δημιουργείται νέφος. Στις αμέσως επόμενες καθοδικές φάσεις θερμαίνεται αδιαβατικά και το νέφος διαλύεται. Έτσι προκύπτει η εναλλαγή:

νέφος – καθαρός ουρανός – νέφος – καθαρός ουρανός

και στη δορυφορική εικόνα εμφανίζονται αυτές οι εντυπωσιακές επαναλαμβανόμενες «ραβδώσεις». Η NOAA περιγράφει ακριβώς αυτόν τον μηχανισμό για τα λεγόμενα wave clouds

Και τα lenticularis της Άνδρου «δένουν» την εικόνα

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σημερινή παρατήρηση αρκετών Altocumulus lenticularis στην Άνδρο. Τα χαρακτηριστικά φακοειδή νέφη αποτελούν έναν από τους καλύτερους οπτικούς δείκτες ύπαρξης στάσιμων ατμοσφαιρικών κυμάτων.

 Σχηματίζονται κοντά στην κορυφή του κύματος και μπορεί να φαίνονται σχεδόν ακίνητα, ενώ στην πραγματικότητα ο αέρας περνά συνεχώς μέσα από αυτά. 

Επομένως, η δορυφορική εικόνα και η παρατήρηση από το έδαφος φαίνεται να περιγράφουν δύο όψεις του ίδιου μηχανισμού.

Το σημερινό «ψαροκόκαλο» στον ουρανό του Αιγαίου είναι ουσιαστικά μια εντυπωσιακή οπτικοποίηση της αόρατης κυματικής κίνησης της ατμόσφαιρας. Τα βουνά της Εύβοιας και της Άνδρου διαταράσσουν την ισχυρή βόρεια ροή και τα σύννεφα μάς αποκαλύπτουν τα κύματα που διαφορετικά δεν θα μπορούσαμε να δούμε.

Θοδωρής Ν. Κολυδας

Η θερμοκρασιακή τάση της Ελλάδας για τις επόμενες 15 ημέρες – Τι δείχνουν τα ensembles

Μια διαφορετική ματιά στην εξέλιξη της θερμοκρασίας για το επόμενο δεκαπενθήμερο επιχειρούμε μέσα από τις ensemble προγνώσεις, με στόχο όχι να προσδιορίσουμε με ακρίβεια πόσους βαθμούς θα έχει κάθε περιοχή ύστερα από δέκα ή δεκαπέντε ημέρες, αλλά να αναδείξουμε τη γενική θερμοκρασιακή τάση για τη χώρα και, κυρίως, την αβεβαιότητα που τη συνοδεύει.

Για τον σκοπό αυτό η Ελλάδα χωρίζεται σε έξι ευρύτερες κλιματικές ζώνες: Βόρεια Ελλάδα, Δυτική Ελλάδα, Κεντρική Ελλάδα–Θεσσαλία, Ανατολική Στερεά–Αττική, Πελοπόννησο και Αιγαίο–Κρήτη. Η σύνθεση των επιμέρους δεδομένων μάς δίνει έναν αντιπροσωπευτικό πανελλαδικό δείκτη και επιτρέπει να παρακολουθήσουμε την πορεία της θερμοκρασίας μέσα στο επόμενο 15ήμερο.

Η πρώτη και σημαντικότερη ένδειξη είναι η διατήρηση του θερμού σήματος στις αρχές Σεπτεμβρίου. Η θερμοκρασία υποχωρεί σταδιακά, όπως άλλωστε είναι φυσιολογικό όσο απομακρυνόμαστε από το καλοκαίρι, όμως το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι για αρκετές ημέρες παραμένει υψηλότερη από τα κλιματικά επίπεδα της εποχής.

Με άλλα λόγια, η πτώση της θερμοκρασίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως και ψυχρότερο από το κανονικό καιρό. Οι κλιματικές τιμές επίσης μειώνονται αυτή την εποχή και γι' αυτό μεγαλύτερη σημασία έχει η απόκλιση από τα κανονικά παρά η απόλυτη τιμή του θερμομέτρου.

Στις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου το θερμό σενάριο εμφανίζεται ως το πιθανότερο. Στη συνέχεια, όμως, το σήμα εξασθενεί και μετά περίπου τις 7–10 Σεπτεμβρίου αυξάνεται αισθητά η πιθανότητα να κινηθούμε πλησιέστερα στα φυσιολογικά επίπεδα.

Παράλληλα διευρύνεται το εύρος των πιθανών σεναρίων. Αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο: όσο μεγαλώνει ο προγνωστικός ορίζοντας, τόσο αυξάνεται και η αβεβαιότητα. Γι' αυτό και μετά τη δέκατη ημέρα δεν πρέπει να στεκόμαστε σε συγκεκριμένους βαθμούς, αλλά στην κατεύθυνση που δίνει το σύνολο των μελών.

Το βασικό μήνυμα, λοιπόν, είναι αρκετά καθαρό: ο Σεπτέμβριος φαίνεται να ξεκινά με διατήρηση της ζέστης και θερμοκρασίες γενικά πάνω από τα κανονικά επίπεδα. Στη συνέχεια διαφαίνεται μια βαθμιαία αποκλιμάκωση, με την ατμόσφαιρα να οδηγείται σταδιακά προς περισσότερο φυσιολογικές για την εποχή θερμοκρασίες.

Δεν πρόκειται για πρόγνωση μιας συγκεκριμένης ημέρας. Πρόκειται για πρόγνωση τάσης και πιθανοτήτων — και αυτή ακριβώς είναι η μεγάλη αξία των ensembles όταν επιχειρούμε να κοιτάξουμε τον καιρό δύο εβδομάδες μπροστά.

Στο kolydas.eu επιλέγουμε να κοιτάζουμε μπροστά, χωρίς όμως να ξεπερνάμε τα όρια που θέτει η ίδια η επιστήμη της Μετεωρολογίας. Οι μακροπρόθεσμες προγνώσεις δεν είναι βεβαιότητες· είναι τάσεις, πιθανότητες και διαφορετικά σενάρια, τα οποία αξιολογούνται καθημερινά καθώς προστίθενται νέα δεδομένα.

Με σεβασμό, λοιπόν, στην επιστημονική γνώση αλλά και στην ανάγκη των πολιτών για έγκυρη ενημέρωση, το kolydas.eu θα συνεχίσει να σας ενημερώνει υπεύθυνα και έγκαιρα για τις διαθέσεις του καιρού, ξεχωρίζοντας πάντοτε αυτό που μπορούμε να προβλέψουμε με ικανοποιητική αξιοπιστία από εκείνο που παραμένει ακόμη αβέβαιο.

Γιατί στην πρόγνωση του καιρού δεν έχει σημασία να κοιτάζουμε απλώς πιο μακριά. Έχει σημασία να γνωρίζουμε μέχρι πού μπορούμε να δούμε καθαρά.

Θοδωρής Κολυδας

MTG-I2: Μια νέα εποχή στην πρόγνωση του καιρού στην Ευρώπη – Τι αλλάζει για την Ελλάδα και την ΕΜΥ

Μια νέα εποχή για την ευρωπαϊκή μετεωρολογία ανοίγει με τον Meteosat Third Generation Imager-2 (MTG-I2), ο οποίος είναι προγραμματισμένος να εκτοξευθεί την Πέμπτη 27 Αυγούστου 2026, με πύραυλο Ariane 6 από το ευρωπαϊκό διαστημικό κέντρο στο Κουρού της Γαλλικής Γουιάνας. Η εκτόξευση αναμένεται στις 22:10 ώρα Κεντρικής Ευρώπης.

Δεν πρόκειται απλώς για έναν ακόμη μετεωρολογικό δορυφόρο. Με τον MTG-I2 συμπληρώνεται η πρώτη οικογένεια του συστήματος Meteosat Third Generation, δημιουργώντας ένα ισχυρό σύνολο γεωστατικών δορυφόρων που θα αλλάξει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούμε τα ταχέως εξελισσόμενα και επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα.

Από τα 10 λεπτά στα 2,5 λεπτά

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα του MTG-I2 είναι η ταχύτητα παρατήρησης. Ο MTG-I1, γνωστός πλέον ως Meteosat-12, πραγματοποιεί πλήρη σάρωση του δίσκου κάθε 10 λεπτά. Ο MTG-I2 προορίζεται να αναλάβει την υπηρεσία ταχείας σάρωσης, παρέχοντας εικόνες της Ευρώπης και της Βόρειας Αφρικής κάθε 2,5 λεπτά – δηλαδή κάθε 150 δευτερόλεπτα. Η υπηρεσία αυτή προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία μετά την ολοκλήρωση του commissioning του δορυφόρου και του επίγειου συστήματος, το 2027.

Για την επιχειρησιακή μετεωρολογία αυτή η διαφορά είναι τεράστια. Μια καταιγίδα που αναπτύσσεται εκρηκτικά θα μπορεί πλέον να παρακολουθείται σχεδόν καρέ-καρέ. Θα διακρίνεται πολύ νωρίτερα η ταχεία ανάπτυξη των νεφών, η ενίσχυση των καταιγιδοφόρων πυρήνων και η οργάνωσή τους.

Πολύ περισσότερα από μια καλύτερη δορυφορική εικόνα

Η «καρδιά» του MTG-I2 είναι το Flexible Combined Imager (FCI). Διαθέτει 16 φασματικά κανάλια, ενώ στην υπηρεσία ταχείας σάρωσης ορισμένα κανάλια θα παρέχουν χωρική δειγματοληψία έως 500 μέτρα.

Έτσι θα βελτιωθεί σημαντικά η παρακολούθηση όχι μόνο των καταιγίδων, αλλά και της ομίχλης, της χαμηλής νέφωσης, των αερολυμάτων, της μεταφοράς σκόνης, της ηφαιστειακής τέφρας, καθώς και των δασικών πυρκαγιών και του καπνού τους.

Παράλληλα, ο MTG-I2 μεταφέρει Lightning Imager, ένα όργανο συνεχούς ανίχνευσης κεραυνικής δραστηριότητας. Η παρακολούθηση των μεταβολών στην ηλεκτρική δραστηριότητα μιας καταιγίδας αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την εκτίμηση της εξέλιξής της. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η δορυφορική παρατήρηση καλύπτει και θαλάσσιες περιοχές, όπου τα επίγεια συστήματα έχουν εκ των πραγμάτων περιορισμούς.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με μεγάλο θαλάσσιο χώρο και καταιγίδες που πολλές φορές οργανώνονται πάνω από το Ιόνιο, το Αιγαίο ή τη Μεσόγειο πριν επηρεάσουν την ξηρά, οι νέες δυνατότητες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Η ΕΜΥ και οι επιχειρησιακοί μετεωρολόγοι θα έχουν στη διάθεσή τους πολύ πυκνότερη χρονικά δορυφορική πληροφορία. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερο nowcasting, δηλαδή στην πολύ βραχεία πρόγνωση και παρακολούθηση των φαινομένων των επόμενων λεπτών και ωρών, και συνεπώς σε αποτελεσματικότερη υποστήριξη των προειδοποιήσεων για ισχυρές καταιγίδες, χαλάζι και έντονα επεισόδια βροχής.

Ιδιαίτερα σημαντική θα είναι και η παρακολούθηση πυρκαγιών και καπνού, καθώς και της μεταφοράς αφρικανικής σκόνης προς την Ελλάδα και την ανατολική Μεσόγειο.

Και μαζί με τον MTG-S1…

Η πραγματική επανάσταση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν δούμε το MTG ως ολοκληρωμένο σύστημα. Ο MTG-S1, που εκτοξεύθηκε το 2025 και ολοκλήρωσε το commissioning τον Ιούλιο του 2026, μεταφέρει τον Infrared Sounder (IRS).

Ο IRS παρέχει από γεωστατική τροχιά πληροφορίες για την κατακόρυφη δομή της θερμοκρασίας και της υγρασίας της ατμόσφαιρας, μια επιχειρησιακή δυνατότητα που δεν υπήρχε στη γενιά MSG.

Με απλά λόγια, περνάμε σταδιακά από το «βλέπω το νέφος όταν έχει ήδη δημιουργηθεί» στο «παρακολουθώ και το ατμοσφαιρικό περιβάλλον μέσα στο οποίο μπορεί να γεννηθεί».

Το μεγάλο κέρδος: ο χρόνος

Ο MTG-I2 δεν σημαίνει ότι ξαφνικά οι δεκαήμερες προγνώσεις θα γίνουν τέλειες. Το μεγαλύτερο κέρδος βρίσκεται αλλού: στην έγκαιρη αναγνώριση και παρακολούθηση του επικίνδυνου καιρού.

Όταν μια καταιγίδα αναπτύσσεται γρήγορα, η διαφορά μεταξύ μιας εικόνας ανά 10 λεπτά και μιας εικόνας ανά 2,5 λεπτά μπορεί να είναι καθοριστική. Η νέα γενιά Meteosat θα μας επιτρέπει να βλέπουμε την ατμόσφαιρα με πολύ μεγαλύτερη χρονική και χωρική λεπτομέρεια.

Για την Ελλάδα και την ΕΜΥ αυτό μεταφράζεται σε καλύτερο nowcasting, πληρέστερη εικόνα πάνω από τις θάλασσές μας και περισσότερη πληροφορία για την έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών.

Ο MTG-I2 λοιπόν δεν έρχεται απλώς να μας δώσει «ωραιότερες δορυφορικές εικόνες». Έρχεται να μας δώσει κάτι πολύ σημαντικότερο στη μετεωρολογία των επικίνδυνων φαινομένων: περισσότερο χρόνο και καλύτερη πληροφορία πριν και κατά την εξέλιξή τους.

Πηγές: ESA – Meteosat Third Generation⁠� · ESA – MTG-I2 Launch 2026⁠� · EUMETSAT – MTG Rapid Scanning Service⁠� · EUMETSAT – MTG Operational Services⁠�.

Οι καύσωνες στα τέλη Αυγούστου σε ιν

Οι καύσωνες στο τρίτο δεκαήμερο του Αυγούστου δεν είναι συνηθισμένοι, αλλά δεν αποτελούν πρωτοφανές φαινόμενο για την Ελλάδα. 

Ξεχωρίζει ο εξαιρετικά ισχυρός καύσωνας της 20–26 Αυγούστου 1958, όταν σημειώθηκαν 47,2°C στα Τρίκαλα και 45°C στη Λάρισα, ενώ την επόμενη ημέρα η Αθήνα έφθασε τους 43,6°C. Ακολούθησαν αξιόλογα επεισόδια στις 19–22 Αυγούστου 2006, με 44°C στο Άργος, και στις 24–26 Αυγούστου 2007, όταν καταγράφηκαν 42,4°C στο Άργος και 42,2°C στον Πύργο.

Η σημερινή προγνωστική εικόνα, ωστόσο, δεν παραπέμπει προς το παρόν σε ανάλογες ακραίες θερμοκρασίες. Το στοιχείο που αξίζει περισσότερο την προσοχή είναι διαφορετικό: η μεγάλη διάρκεια της ζέστης. Τα ensembles διατηρούν τις θερμοκρασίες σε πολύ υψηλά επίπεδα επί πολλές συνεχόμενες ημέρες και δεν εμφανίζουν κάποια απότομη και ουσιαστική αποκλιμάκωση μέχρι προς το τέλος του δεκαημέρου. Επομένως, περισσότερο από ένα σύντομο και ακραίο θερμικό ξέσπασμα, διαφαίνεται ένα παρατεταμένο επεισόδιο μεγάλης ζέστης, του οποίου η τελική ένταση μένει να προσδιοριστεί στις επόμενες προγνωστικές ανανεώσεις.

Λάρισα – Η διάρκεια περισσότερο από την ένταση

Η Λάρισα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ιστορικά έχει βιώσει μερικούς από τους ισχυρότερους καύσωνες της χώρας. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα παραμένει ο Αύγουστος του 1958: σύμφωνα με αναλυσεις, η Λάρισα είχε τότε επτά συνεχόμενες ημέρες με μέγιστη θερμοκρασία τουλάχιστον 40°C, με αποκορύφωμα τους 45°C.

Η τωρινή προοπτική είναι σαφώς ηπιότερη ως προς τις ακραίες τιμές. Το ECMWF ENS διατηρεί κατά κανόνα τις μέγιστες περίπου στους 36–38°C, ενώ το GEFS είναι θερμότερο και για αρκετές ημέρες πλησιάζει τους 39–40°C. Υπάρχει επομένως σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο συστημάτων ως προς την ένταση.

Εκεί όπου συμφωνούν περισσότερο είναι στη διάρκεια. Από τις 21–22 Αυγούστου και ουσιαστικά μέχρι το τέλος του δεκαημέρου η θερμοκρασία παραμένει επίμονα υψηλή. Παράλληλα, η απουσία ουσιαστικών βροχοπτώσεων ενισχύει την εικόνα μιας σταθερής, ξηρής και πολύ θερμής περιόδου.

Γι' αυτό, με τα σημερινά στοιχεία, δεν θα συνέκρινα το αναμενόμενο επεισόδιο με τον ιστορικό καύσωνα του 1958. Το 1958 χαρακτηρίστηκε και από διάρκεια και από ακραία ένταση. Σήμερα το ισχυρότερο προγνωστικό σήμα αφορά πρωτίστως την επιμονή της μεγάλης ζέστης και όχι την επίτευξη ακραίων θερμοκρασιών 43–45°C.

Αθήνα – Πολύ ζεστές ημέρες και κυρίως θερμές νύχτες

Στην Αθήνα η εικόνα των δύο ensembles παρουσιάζει μεγαλύτερη σύγκλιση. Από τις 23 Αυγούστου και μετά οι μέγιστες κινούνται γενικά γύρω στους 37–38°C, χωρίς προς το παρόν ισχυρό σήμα για ακραίες τιμές άνω των 40°C. Εκείνο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι οι ελάχιστες θερμοκρασίες: προς τις 25–28 Αυγούστου το ECMWF τις ανεβάζει περίπου στους 28–29°C, ενώ και το GEFS διατηρεί πολύ θερμές νύχτες. Για μια μεγάλη αστική περιοχή αυτό είναι σημαντικότερο από έναν μεμονωμένο πολύ υψηλό μέγιστο, καθώς περιορίζεται η νυχτερινή ανακούφιση και συσσωρεύεται η θερμική καταπόνηση. Και στην Αθήνα, λοιπόν, το βασικό χαρακτηριστικό που διαφαίνεται σήμερα είναι η διάρκεια και η συνεχής θερμική επιβάρυνση και όχι η ακραία κορύφωση της θερμοκρασίας.

Συνολικά, η λέξη-κλειδί της σημερινής προοπτικής είναι “διάρκεια”. 

Για να μιλήσουμε με μεγαλύτερη βεβαιότητα για καύσωνα θα πρέπει να δούμε αν στις επόμενες ανανεώσεις διατηρηθεί ή ενισχυθεί το θερμό σήμα. Προς το παρόν, είναι ασφαλέστερο να μιλάμε για παρατεταμένο επεισόδιο πολύ υψηλών θερμοκρασιών με πιθανότητα να αποκτήσει χαρακτηριστικά καύσωνα.

Θοδωρής Ν. Κολυδας