Ο δυτικός άνεμος και τα ...τζαμια

Ο δυτικός άνεμος και τα τζάμια

Στην Ελλάδα, οι άνεμοι δεν αποτελούσαν ποτέ απλώς ένα μετεωρολογικό μέγεθος. Ήταν χαρακτήρες, προειδοποιήσεις, μνήμες. Και ανάμεσά τους, ο δυτικός άνεμος κουβαλά μια ιδιαίτερη φήμη — όχι άδικα. «Δυτικός; κλείσε τα τζάμια», έλεγαν οι παλιοί. Όχι μεταφορικά. Κυριολεκτικά. Ειδικά στα νησιά αλλά και στην Αθήνα.

Σε χωριά νησιωτικά και παράκτια, αλλά και σε οικισμούς της ηπειρωτικής Ελλάδας, ο δυτικός άνεμος ήταν ο άνεμος που δεν αστειευόταν. Δεν πάγωνε όπως ο βοριάς, δεν έκαιγε όπως ο λίβας. Έσπρωχνε, χτυπούσε, τραντάζε. Και πολλές φορές, τα λεπτά τζάμια των παλιών σπιτιών δεν άντεχαν.

Δεν είναι τυχαίο ότι στη λαϊκή σοφία καταγράφηκε ως άνεμος της ζημιάς: «Ο βοριάς παγώνει, ο δυτικός γκρεμίζει».

Ή αλλού: «Απ’ τον δυτικό φυλάξου, κι ας γελά ο ουρανός».

Ο λόγος ήταν απλός και σκληρός. Ο δυτικός άνεμος συνοδευόταν σχεδόν πάντα από κακοκαιρία. Βροχή δυνατή, ριπές απότομες, θόρυβος, κύμα. Σε σπίτια με παράθυρα στραμμένα δυτικά —συχνά εκτεθειμένα γιατί η αρχιτεκτονική φοβόταν περισσότερο τον βοριά— οι ριπές έπεφταν μετωπικά. Τα παλιά τζάμια, λεπτά και χωρίς στήριξη, άρχιζαν να τρίζουν. Και κάποια στιγμή… έσπαγαν.

Γι’ αυτό και η συμβουλή ήταν πρακτική, όχι ποιητική: «Δυτικός να φυσήξει, τζάμι μην αφήσεις ανοιχτό».

Στα παράλια, η κατάσταση γινόταν ακόμη πιο άγρια. Ο δυτικός άνεμος έφερνε μαζί του τη θάλασσα: αφρό, χαλίκια, αλάτι. Το κύμα χτυπούσε, τα παντζούρια έτρεμαν, και το σπίτι δοκιμαζόταν. Δεν ήταν σπάνιο να πουν: «Ο δυτικός μπαίνει στο σπίτι χωρίς να ρωτήσει».

Σήμερα, με σύγχρονα κουφώματα και διπλά τζάμια, ο φόβος αυτός έχει σχεδόν ξεχαστεί. Όμως οι παροιμίες έμειναν — γιατί γεννήθηκαν από εμπειρία δεκαετιών. Από νύχτες κακοκαιρίας, από σπίτια που έτριζαν, από ανθρώπους που έμαθαν να διαβάζουν τον καιρό όχι σε χάρτες, αλλά στους ήχους του ανέμου.

Κι έτσι, κάθε φορά που φυσά δυνατός δυτικός, οι παλιοί χαμογελούν με νόημα. Γιατί ξέρουν πως δεν είναι υπερβολή να πουν: ο δυτικός άνεμος δεν ήταν ποτέ αθώος.