Ο δυτικός άνεμος και τα ...τζαμια

Ο δυτικός άνεμος και τα τζάμια

Στην Ελλάδα, οι άνεμοι δεν αποτελούσαν ποτέ απλώς ένα μετεωρολογικό μέγεθος. Ήταν χαρακτήρες, προειδοποιήσεις, μνήμες. Και ανάμεσά τους, ο δυτικός άνεμος κουβαλά μια ιδιαίτερη φήμη — όχι άδικα. «Δυτικός; κλείσε τα τζάμια», έλεγαν οι παλιοί. Όχι μεταφορικά. Κυριολεκτικά. Ειδικά στα νησιά αλλά και στην Αθήνα.

Σε χωριά νησιωτικά και παράκτια, αλλά και σε οικισμούς της ηπειρωτικής Ελλάδας, ο δυτικός άνεμος ήταν ο άνεμος που δεν αστειευόταν. Δεν πάγωνε όπως ο βοριάς, δεν έκαιγε όπως ο λίβας. Έσπρωχνε, χτυπούσε, τραντάζε. Και πολλές φορές, τα λεπτά τζάμια των παλιών σπιτιών δεν άντεχαν.

Δεν είναι τυχαίο ότι στη λαϊκή σοφία καταγράφηκε ως άνεμος της ζημιάς: «Ο βοριάς παγώνει, ο δυτικός γκρεμίζει».

Ή αλλού: «Απ’ τον δυτικό φυλάξου, κι ας γελά ο ουρανός».

Ο λόγος ήταν απλός και σκληρός. Ο δυτικός άνεμος συνοδευόταν σχεδόν πάντα από κακοκαιρία. Βροχή δυνατή, ριπές απότομες, θόρυβος, κύμα. Σε σπίτια με παράθυρα στραμμένα δυτικά —συχνά εκτεθειμένα γιατί η αρχιτεκτονική φοβόταν περισσότερο τον βοριά— οι ριπές έπεφταν μετωπικά. Τα παλιά τζάμια, λεπτά και χωρίς στήριξη, άρχιζαν να τρίζουν. Και κάποια στιγμή… έσπαγαν.

Γι’ αυτό και η συμβουλή ήταν πρακτική, όχι ποιητική: «Δυτικός να φυσήξει, τζάμι μην αφήσεις ανοιχτό».

Στα παράλια, η κατάσταση γινόταν ακόμη πιο άγρια. Ο δυτικός άνεμος έφερνε μαζί του τη θάλασσα: αφρό, χαλίκια, αλάτι. Το κύμα χτυπούσε, τα παντζούρια έτρεμαν, και το σπίτι δοκιμαζόταν. Δεν ήταν σπάνιο να πουν: «Ο δυτικός μπαίνει στο σπίτι χωρίς να ρωτήσει».

Σήμερα, με σύγχρονα κουφώματα και διπλά τζάμια, ο φόβος αυτός έχει σχεδόν ξεχαστεί. Όμως οι παροιμίες έμειναν — γιατί γεννήθηκαν από εμπειρία δεκαετιών. Από νύχτες κακοκαιρίας, από σπίτια που έτριζαν, από ανθρώπους που έμαθαν να διαβάζουν τον καιρό όχι σε χάρτες, αλλά στους ήχους του ανέμου.

Κι έτσι, κάθε φορά που φυσά δυνατός δυτικός, οι παλιοί χαμογελούν με νόημα. Γιατί ξέρουν πως δεν είναι υπερβολή να πουν: ο δυτικός άνεμος δεν ήταν ποτέ αθώος.

Οι φωτοκολώνες (Light Pilars) και η εξήγηση δημιουργίας τους

 

Οι φωτοκολώνες (Light Pilars) και η εξήγηση δημιουργίας τους

Στις 5 Ιανουαρίου 2026 , μετά το σφοδρό κύμα ψύχους στη Βόρεια Ευρώπη , φώτα στο χρώμα του σέλαος γέμισαν τον ουρανό στο Oulu της Φινλανδίας . Ωστόσο, αυτά δεν ήταν σέλας . Με το υπερβολικό κρύο, οι κρύσταλλοι πάγου γέμισαν τον αέρα σε πολλές περιοχές και δημιούργησαν μια υπέροχη οθόνη φωτιστικών πυλώνων που έμοιαζαν σχεδόν με το Βόρειο Σέλας.

Light pillars above Oulu, Finland yesterday.#Oulu #Finland #astronomy #naturalphenomenon #nature pic.twitter.com/4NQhpbCP48

— Chronocivilis (@Chronocivilis) January 5, 2026

Οι κολώνες φωτός είναι τεχνητά φώτα που απλώνονται σε πολύχρωμες στήλες από μεγάλες ταλαντευόμενες νιφάδες χιονιού και άλλους κρυστάλλους.  Τα μόνα συστατικά είναι ο πάγος και η φωτορύπανση. Άλλα χρώματα αντιστοιχούν σε λαμπτήρες νατρίου υψηλής πίεσης (θερμό πορτοκαλί) και μοντέρνους λαμπτήρες LED (μπλε-λευκό).

Συνολικά μαζί με το σφοδρό ψύχος δημιουργήθηκε ένα εντυπωσιακό θέαμα. Συνήθως, οι κρύσταλλοι πάγου είναι αρκετά μικροί ώστε να παραμένουν αιωρούμενοι στον αέρα και σχηματίζονται μόνο όταν οι θερμοκρασίες είναι πολύ κάτω από το μηδέν. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι θερμοκρασίες είναι μείον 10 έως μείον 20 βαθμούς ή χαμηλότερες.

Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ  Οι στήλες αυτές δημιουργούνται από την ανάκλαση του φωτός από πολυάριθμους μικροσκοπικούς παγοκρυστάλλους που βρίσκονται συνήθως σε κοντινή στο έδαφος απόσταση. Το φως μπορεί να προέρχεται από τον Ήλιο (συνήθως όταν είναι κοντά ή ακόμα και κάτω από τον ορίζοντα), οπότε το φαινόμενο ονομάζεται ηλιακή κολόνα ή ηλιακή στήλη. Μπορεί, επίσης, να προέρχεται από τη Σελήνη ή από χερσαίες πηγές (π.χ. τα φώτα του δρόμου). Το φαινόμενο αυτό κάνει την εμφάνισή του συνήθως σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη.

Οι παγοκρύσταλλοι αποτελούνται συνήθως από επίπεδες, εξαγωνικές πλάκες, οι οποίες τείνουν να προσανατολίζονται περισσότερο ή λιγότερο οριζόντια, λειτουργούν έτσι ως γιγαντιαίοι καθρέφτες ανακλώντας την πηγή φωτός προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Όσο μεγαλύτεροι είναι οι παγοκρύσταλλοι τόσο πιο έντονο γίνεται αυτό το αποτέλεσμα. Οι φωτεινοί πυλώνες σχηματίζονται όταν οι ακτίνες φωτός αντανακλώνται από οριζόντια ευθυγραμμισμένους κρυστάλλους πάγου που αιωρούνται ή πέφτουν αργά στον αέρα. Οι κρύσταλλοι λειτουργούν σαν μια σειρά από μικροσκοπικούς καθρέφτες στον ουρανό, αντανακλώντας το φως καθώς πέφτουν αργά στο έδαφος. Ενώ το φως έρχεται στην πραγματικότητα από το επίπεδο του εδάφους ή ψηλότερα στον ουρανό, φαίνεται στους παρατηρητές να προέρχεται από διάφορα σημεία πάνω ή κάτω από τη φυσική πηγή, σχηματίζοντας τη δέσμη φωτός. Αν και ο εγκέφαλός σας μπορεί να πιστεύει ότι οι πυλώνες είναι εκεί, είναι μια οπτική ψευδαίσθηση και σχηματίζονται με τον ίδιο τρόπο που οι εικονικές εικόνες και τα αντικείμενα που αντανακλώνται σε καθρέφτες φαίνεται να υπάρχουν πίσω από το επίπεδο του καθρέφτη.

New Earth is shifting fast — beautiful LIGHT PILLARS are seen in St. Petersburg, Russia! ✨⚡️✨ pic.twitter.com/rW2VuQcB95

— Christina71-1111 (@christinab9124) January 6, 2026

Κλείνουμε με ένα βίντεο από αυτό το καταπληκτικό φαινόμενο των φωτοκολώνων .

https://www.youtube.com/watch?v=E2INXONGvcc

Θ.Ν. Κολυδάς

Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης - Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

 

Επιχειρησιακή μετεωρολογία και Πολιτική Προστασία στην Ελλάδα - Δομές, όρια και ρεαλιστικές λύσεις

Βήμα προς την αποκέντρωση της Πολιτικής Προστασίας επιχειρεί η κυβέρνηση με το νέο νομοσχέδιο που προβλέπει την ίδρυση και λειτουργία 13 Περιφερειακών  Επιχειρησιακών Κέντρων Πολιτικής Προστασίας, ένα σε κάθε Περιφέρεια της  χώρας. Πρόκειται για μια αλλαγή φιλοσοφίας, που μεταφέρει το βάρος της διαχείρισης κρίσεων πιο κοντά στο πεδίο και στις τοπικές ανάγκες. Μέχρι σήμερα, ο επιχειρησιακός συντονισμός παρέμενε σε μεγάλο βαθμό κεντρικοποιημένος. Με το νέο πλαίσιο, οι Περιφέρειες θα αποκτήσουν μόνιμες δομές 24ωρης λειτουργίας, οι οποίες θα παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο φυσικά και τεχνολογικά φαινόμενα – από πυρκαγιές και πλημμύρες έως χιονοπτώσεις, καύσωνες και σεισμούς. Τα Κέντρα αυτά θα συγκεντρώνουν δεδομένα από μετεωρολογικές υπηρεσίες, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, δορυφορικές εικόνες και αναφορές πεδίου, σχηματίζοντας ενιαία επιχειρησιακή εικόνα για κάθε περιοχή.

Στην πράξη, τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Κέντρα θα λειτουργούν ως κόμβοι συντονισμού. Θα διασυνδέουν Πυροσβεστική, Αστυνομία, ΕΚΑΒ, Περιφέρειες, Δήμους και εθελοντικές οργανώσεις, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται γρηγορότερα και με καλύτερη κατανομή δυνάμεων και μέσων. Παράλληλα, θα βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με το Κεντρικό Συντονιστικό Κέντρο, διασφαλίζοντας ότι η εικόνα της χώρας παραμένει ενιαία σε μεγάλης κλίμακας κρίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην πρόληψη. Τα Κέντρα δεν θα ενεργοποιούνται μόνο όταν εκδηλωθεί ένα ακραίο φαινόμενο, αλλά θα έχουν ρόλο στην εκπαίδευση, στις ασκήσεις ετοιμότητας και στη δοκιμή των σχεδίων πολιτικής προστασίας, ώστε οι τοπικοί μηχανισμοί να είναι προετοιμασμένοι πριν από την κρίση.  Επί του θέματος του Νέου Νομοσχεδίου που επανέφερε ο καθηγητής κ. Παπαδόπουλος καταθέτω τις απόψεις μου στο μετεωρολογικό πεδίο και μόνο.

Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε, ότι κάθε Περιφέρεια όφειλε να διαθέτει τουλάχιστον έναν μετεωρολόγο, με ρόλο την επιχειρησιακή υποστήριξη της Πολιτικής Προστασίας. Δηλαδή όχι απλώς την πρόγνωση της επόμενης ημέρας, αλλά ακόμη και  το nowcasting, δηλαδή την παρακολούθηση της εξέλιξης του φαινομένου σε πραγματικό χρόνο και τη σύνδεση της ατμόσφαιρας με τις κρίσιμες αποφάσεις πεδίου – εναέρια μέσα, εκκενώσεις, χρονισμό ενεργειών. Για να καλυφθεί αυτό το κενό, προσλήφθηκαν 19 μετεωρολόγοι στο Πυροσβεστικό Σώμα. Στα χαρτιά, όλα έδειχναν σωστά. Στο πεδίο, όμως, το κενό παρέμεινε.

Σε μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών –ιδίως σε περιοχές με έντονο τοπικό ανάγλυφο– το κρίσιμο στοιχείο δεν ήταν αν «θα φυσήξει», αλλά πότε, πόσο απότομα και με ποια διεύθυνση. Ριπές καθοδικών ανέμων, τοπικές ενισχύσεις λόγω καναλισμού ή θερμικών ρευμάτων άλλαξαν μέσα σε λίγα λεπτά τη συμπεριφορά του μετώπου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν υπήρχε ενσωματωμένος μετεωρολόγος στο Κέντρο Επιχειρήσεων για να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την εξέλιξη των ανέμων και να προειδοποιεί ότι το «παράθυρο» ασφαλούς πτήσης εναέριων μέσων κλείνει ή ότι μια ζώνη θεωρούμενη ασφαλής παύει να είναι. Η πρόγνωση υπήρχε, αλλά το nowcasting απουσίαζε – και μαζί του η έγκαιρη προσαρμογή της τακτικής. Αντίστοιχα, σε πλημμυρικά επεισόδια έντονης αστάθειας, το πρόβλημα δεν ήταν η γενική πρόγνωση βροχής, αλλά η χωρική και χρονική ακρίβεια. Καταιγίδες μικρής κλίμακας, στάσιμες ή επαναλαμβανόμενες πάνω από την ίδια λεκάνη απορροής, δημιούργησαν αιφνίδιες πλημμύρες μέσα σε μία ή δύο ώρες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν υπήρχε περιφερειακός μετεωρολόγος να συνδυάσει (τυχόν) ραντάρ, δορυφόρο και επιφανειακές παρατηρήσεις και να πει εγκαίρως: «η βροχή δεν μετακινείται – ο κίνδυνος αυξάνεται εκθετικά την επόμενη ώρα». Οι αποφάσεις λήφθηκαν με καθυστέρηση, όχι επειδή έλειπαν τα δεδομένα, αλλά επειδή έλειπε ο άνθρωπος που θα τα ερμήνευε επιχειρησιακά. Αυτά έρχεται να διορθώσει το Νέο Νομοσχέδιο  και ευελπιστούμε να ευοδοθεί.

Το θεσμικό κενό πίσω από το επιχειρησιακό

Οι 19 μετεωρολόγοι που προσλήφθηκαν πριν λίγα χρόνια στο Πυροσβεστικό Σώμα, εντάχθηκαν χωρίς να συγκροτηθεί  μετεωρολογική δομή. Δεν δημιουργήθηκαν λειτουργικά τα 13 Περιφερειακά Κλιμάκια, δεν καθορίστηκαν σαφείς ρόλοι στα Κέντρα Επιχειρήσεων και δεν υπήρξε θεσμική σύνδεση με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, τον εθνικό φορέα πρόγνωσης. Μόνο η Επιτροπή Διαχείρησης Κρίσεων αποτέλεσε συνδετικό κρίκο .  Το αποτέλεσμα ήταν πολλαπλές πηγές πληροφόρησης χωρίς ενιαία ευθύνη και μετεωρολογία αποκομμένη από τη λήψη αποφάσεων κατά την εξέλιξη των φαινομένων . Ακόμη και το πρόγραμμα εκπαίδευσης στην ΕΜΥ (OJT – On the Job Training), που θα μπορούσε να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ επιχειρησιακής πρόγνωσης και Πολιτικής Προστασίας, δεν υλοποιήθηκε ποτέ.

Τα παραδείγματα πυρκαγιών και πλημμυρών δείχνουν κάτι απλό αλλά κρίσιμο. Η  πρόγνωση από μόνη της δεν αρκεί. Χωρίς ενσωματωμένο nowcasting, η απόφαση έρχεται πάντα λίγο αργότερα από το φαινόμενο. Αν υπήρχε σοβαρός σχεδιασμός  η λύση θα ήταν ξεκάθαρη. Περιφερειακές Μετεωρολογικές Μονάδες με 1–2 μετεωρολόγους ανά Περιφέρεια, μόνιμα ενταγμένους στα Κέντρα Επιχειρήσεων, με ενιαία επιστημονική εποπτεία από την ΕΜΥ και κοινά πρωτόκολλα. Μία εθνική φωνή πρόγνωσης και καθαρή διάκριση ρόλων: ο μετεωρολόγος ενημερώνει, η Πολιτική Προστασία αποφασίζει. Η ιστορία των 19 μετεωρολόγων δεν είναι απλώς διοικητική αστοχία. Είναι η απόδειξη ότι, χωρίς nowcasting στο πεδίο, η μετεωρολογική γνώση υπάρχει – αλλά φτάνει πάντα ένα βήμα μετά το κρίσιμο σημείο.

Και, τι θα γίνει αν η ΕΜΥ δεν ενταχθεί στην Πολιτική Προστασία; Τα όρια και η μόνη ρεαλιστική διέξοδος

Εφόσον δεν προχωρήσει η θεσμική ένταξη της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας εντός της Πολιτικής Προστασίας, τότε η χώρα καλείται να λειτουργήσει με μια αναγκαστικά μεταβατική λύση. Σε αυτό το πλαίσιο, η μοναδική ρεαλιστική επιλογή είναι η άμεση και θεσμοθετημένη συνεργασία των 13 Περιφερειακών Μονάδων Πολιτικής Προστασίας με τα υφιστάμενα επιχειρησιακά μετεωρολογικά κέντρα της ΕΜΥ. Σήμερα, τα μόνα κέντρα που διαθέτουν εμπειρία σε επιχειρησιακή μετεωρολογία, υποστήριξη κρίσεων και διασύνδεση με επιχειρησιακούς φορείς είναι: Το Εθνικό Μετεωρολογικό Κέντρο (ΕΜΚ) στο Ελληνικό, το ΑΤΑ στη Λάρισα, και το ΠΜΚΜ Μίκρας στη Θεσσαλονίκη. Η άμεση σύνδεση των Περιφερειακών Μονάδων με αυτά τα κέντρα θα μπορούσε να καλύψει μερικώς το επιχειρησιακό κενό, ιδίως σε περιπτώσεις πυρκαγιών, πλημμυρών και έντονων καταιγίδων, όπου το nowcasting είναι κρίσιμο. Ωστόσο, πρόκειται για λύση χωρικά ανεπαρκή για μια χώρα με τόσο έντονη γεωμορφολογική και κλιματική διαφοροποίηση.

Η αναγκαιότητα δημιουργίας νέων περιφερειακών μετεωρολογικών κέντρων

Για να αποκτήσει η χώρα στοιχειώδη επιχειρησιακή επάρκεια, θα έπρεπε η ΕΜΥ να προχωρήσει στη δημιουργία πρόσθετων περιφερειακών μετεωρολογικών κέντρων, τουλάχιστον σε Θράκη, Ήπειρο, Δυτική Ελλάδα , Ανατολικό Αιγαίο , Κρήτη ,Δωδεκάνησα. Οι περιοχές αυτές παρουσιάζουν ιδιαίτερη δυναμική σε ακραία φαινόμενα (καταιγίδες, ισχυρούς ανέμους, ορογραφικά φαινόμενα, έχουν αυξημένες επιχειρησιακές ανάγκες (πυρκαγιές, νησιωτικότητα, τουρισμός, αεροδιακομιδές), και ήδη φιλοξενούν μετεωρολογικούς σταθμούς και υποδομές της ΕΜΥ, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον πυρήνα αυτών των κέντρων. Χωρίς αυτή την αποκέντρωση, η υποστήριξη των Περιφερειών θα συνεχίσει να γίνεται εξ αποστάσεως, με καθυστέρηση στην ερμηνεία των τοπικών φαινομένων και περιορισμένη ικανότητα real-time υποστήριξης.

Ο σχεδιασμός αυτός, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα απαιτητικός. Δεν αφορά απλώς τη δημιουργία νέων γραφείων ή τη μετακίνηση προσωπικού. Προϋποθέτει βαθιές αλλαγές στις υφιστάμενες δομές της ΕΜΥ, ανακατανομή προσωπικού και ρόλων, νέα πρωτόκολλα επιχειρησιακής λειτουργίας, διασύνδεση με Κέντρα Επιχειρήσεων της Πολιτικής Προστασίας και, κυρίως, μετατόπιση κουλτούρας από κεντρική πρόγνωση σε περιφερειακό nowcasting. Χωρίς σαφή πολιτική εντολή, σταθερή χρηματοδότηση και θεσμική κάλυψη, ο κίνδυνος είναι προφανής: να δημιουργηθούν δομές στα χαρτιά, χωρίς πραγματικό επιχειρησιακό αποτύπωμα.

Γιατί υπάρχει επιφυλακτικότητα -Οι αλλαγές πρέπει να γίνουν και στα δύο μέρη

Η επιφυλακτικότητα για το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι θεωρητική. Βασίζεται στην εμπειρία μας καθώς η ΕΜΥ παραμένει κεντρικά οργανωμένος φορέας, με περιορισμένη αποκέντρωση. Οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις στην Πολιτική Προστασία έδειξαν ότι η μετεωρολογία συχνά αντιμετωπίζεται ως υποστηρικτικό “παράρτημα” και όχι ως επιχειρησιακός πυλώνας. Χωρίς ξεκάθαρη θεσμική ένταξη ή ισχυρό πλαίσιο συνεργασίας, το nowcasting κινδυνεύει να παραμείνει αποσπασματικό και αντιδραστικό. Αν η ΕΜΥ δεν ενταχθεί θεσμικά στην Πολιτική Προστασία, τότε η άμεση συνεργασία των Περιφερειακών Μονάδων με το ΑΤΑ Λάρισας και το ΠΜΚΜ Μίκρας είναι η μόνη εφαρμόσιμη , αλλά λύση βραχυπρόθεσμη. Χωρίς τη δημιουργία νέων περιφερειακών μετεωρολογικών κέντρων και χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στις δομές της ΕΜΥ, το σύστημα θα παραμείνει γεωγραφικά άνισο και επιχειρησιακά εύθραυστο. Το στοίχημα, βέβαια, δεν είναι μόνο θεσμικό. Η αποτελεσματικότητα των νέων δομών θα κριθεί από τη στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό, τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων. Αν αυτά διασφαλιστούν, τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Κέντρα μπορούν να αποτελέσουν ένα ουσιαστικό εργαλείο για πιο γρήγορη, πιο συντονισμένη και πιο αποτελεσματική Πολιτική Προστασία, σε μια χώρα που δοκιμάζεται ολοένα και συχνότερα από ακραία φαινόμενα.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης - Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

ΓΙΑ ΤΑ ΞΕΝΙΑ

1. Πρόσκληση σε επενδυτές και άλλους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν μη δεσμευτικές προτάσεις για το «Ξενία Ηγουμενίτσας», καθώς προτίθεται να προχωρήσει στην αξιοποίηση του ακινήτου μέσω Ανοικτού Πλειοδοτικού Διαγωνισμού, απηύθυνε η ΕΤΑΔ.

https://www.prevezatoday.gr/etad-prochora-o-diagonismos-gia-to-xenia-igoymenitsas/

2. Ενω σε άλλα ΞΕΝΙΑ όπως στην Ηγουμενίτσα γίνονται προκυρήξεις, στην Άνδρο η ΕΤΑΔ αποφάσισε ξαφνικά να «δώσει» το ακίνητο στον Δήμο, καθώς το ακίνητο δεν μπορεί να το αξιοποιήσει επειδή είναι μνημείο. Δεν μπορεί να το γκρεμίσει, δεν μπορεί να το ανακαινίσει χωρίς τεράστιο κόστος και δεν μπορεί να βρει επενδυτές. Παράλληλα δεν μπορεί να δεχθεί το πολιτικό βάρος ενός αποχαρακτηρισμού, και τέλος δεν μπορεί να πληρώσει ούτε ένα ευρώ για στατικές μελέτες. Τι μπορεί λοιπόν να κάνει; Μόνο ένα πράγμα: να μεταθέσει το πρόβλημα αλλού. 

Όσοι νομίζουν ότι το Υπερταμείο παραχώρησε το ΞΕΝΙΑ από «αγάπη προς την τοπική κοινωνία» μάλλον δεν έχουν καταλάβει πώς λειτουργεί η ΕΤΑΔ. Η εταιρεία είναι υποχρεωμένη να διαχειρίζεται ακίνητα που αποδίδουν. Το ΞΕΝΙΑ δεν αποδίδει ούτε προσφέρει προοπτική. Άρα τίθεται εκτός παιχνιδιού. Και ποιος το παίρνει; Ο Δήμος. Ή αλλιώς: ο μόνος που μπορεί να σηκώσει το πολιτικό κόστος που δεν θέλει η ΕΤΑΔ.

3. Με την παραχώρηση η ΕΤΑΔ καταφέρνει τρία πράγματα: .

• α. Απαλλάσσεται από την ευθύνη ενός επικίνδυνου κτιρίου.
• β. Αν αύριο πέσει μια πλάκα, ο Δήμος θα πρέπει να απαντήσει.
• γ. Απαλλάσσεται από την υποχρέωση αξιοποίησης. 

Το ακίνητο δεν θα ξαναμπεί στον ισολογισμό της ΕΤΑΔ ως «ανενεργό περιουσιακό στοιχείο» και η εταιρεία απαλλάσσεται από τους πολέμιους της κατεδάφισης. Αν μια μέρα το κτίριο κατεδαφιστεί, ο “Δήμος θα φταίει” —όχι το Υπερταμείο. Είναι μια καθαρή μετατόπιση ευθύνης από το κράτος προς την τοπική αυτοδιοίκηση. Και η Άνδρος καλείται να λύσει έναν γρίφο που το κεντρικό κράτος δεν μπόρεσε ούτε να αγγίξει.

4. Το ΞΕΝΙΑ, όπως βρίσκεται σήμερα, δεν είναι μνημείο. Είναι μια “παγίδα” που είναι πιθανόν να διχάσει την κοινωνία της Άνδρου και κανένα νησί που θέλει να λέγεται τουριστικός προορισμός δεν μπορεί να έχει τέτοιο ερείπιο σε κεντρικό σημείο της πόλης του. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι όμως τι θέλει η ΕΤΑΔ. Είναι τι θέλει η Άνδρος.  Θέλει να "χαζεύει"για άλλη μια δεκαετία ένα κουφάρι που κατεδαφίζεται μόνο του, ή θέλει να δημιουργήσει στο σημείο αυτό ένα νέο τοπόσημο που να της αξίζει; 

Η μπάλα βρίσκεται πλέον στο γήπεδο του Δήμου με πολλές νομικές δυσκολίες . Η ΕΤΑΔ έκανε το δικό της παιχνίδι – και η Άνδρος πρέπει τώρα να αποφασίσει αν θα μείνει θεατής ή αν θα διεκδικήσει έναν χώρο που της ανήκει.

5. Ουσιαστικά, η Άνδρος έχει στα χέρια της ένα κτίριο ατελές, αλλοιωμένο, χωρίς αρχιτεκτονική πληρότητα, και χωρίς τη δυνατότητα πραγματικής αποκατάστασης. Και αυτό είναι ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα για αποχαρακτηρισμό. Το ΞΕΝΙΑ Άνδρου δεν είναι πλέον μνημείο· είναι ένα κέλυφος χωρίς τα στοιχεία που δικαιολόγησαν τον χαρακτηρισμό του. Η πολιτεία έχει το εργαλείο να επανεξετάσει τον χαρακτηρισμό, ο Δήμος έχει τη δυνατότητα να μετατρέψει μια πληγή σε έργο–πυλώνα του μέλλοντος. Οι Ανδριώτες μονιασμένοι καλούνται να βρούν πιθανές λύσεις .

6. Μέχρι να ξεκαθαρίσει το πεδίο δεν λαμβάνω καμμία θέση για το τι πρέπει να γίνει, γιατί ας μου επιτραπεί η έκφραση : “ όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρώνε και οι κότες”.

Με εκτίμηση

Θ. Ν. Κολυδάς

Επιχειρησιακά Drones και Ιδιωτικότητα

Τα drones πυρασφάλειας δεν είναι κάμερες στις αυλές μας. Πετούν πάνω από δάση, εντοπίζουν θερμικές ανωμαλίες/καπνό και στέλνουν σήμα ώστε οι δυνάμεις να φτάσουν νωρίτερα, πριν η φωτιά πάρει μέτωπο. Η χρήση τους γίνεται με κανόνες GDPR και οδηγίες EASA (συγκεκριμένες ζώνες, τεχνικές απόκρυψης, σύντομη διατήρηση). 

Η Ελλάδα —όπως και άλλες χώρες— ενίσχυσε τον στόλο επιτήρησης ακριβώς για να προλάβουμε πυρκαγιές, όχι για να «παρακολουθούμε» πολίτες. Η προστασία της ιδιωτικότητας και του δάσους συμβαδίζουν, όταν υπάρχουν διαφάνεια, λογοδοσία και σωστός σχεδιασμός.» 

 Τα επιχειρησιακά drones για πυρασφάλεια πετούν πάνω από δασικές ζώνες, «βλέπουν» κυρίως θερμοκρασιακές ανωμαλίες/καπνό και δεν είναι σχεδιασμένα για καταγραφή ιδιωτικής ζωής. Η χρήση τους στην ΕΕ διέπεται από GDPR και οδηγίες EASA· οι νόμιμες βάσεις περιλαμβάνουν την εκτέλεση καθήκοντος δημοσίου συμφέροντος (άρθρο 6(1)(e) GDPR).Η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά τον στόλο επιτήρησης για έγκαιρη ανίχνευση/επιβεβαίωση εστιών. 

  Επιχειρησιακά drones & ιδιωτικότητα: τι πραγματικά ισχύει — με αφορμή το Βέρμιο

Τα επιχειρησιακά drones πυρασφάλειας πετούν με σχέδια πτήσης πάνω από δασικές ζώνες, «βλέπουν» κυρίως θερμικές ανωμαλίες/καπνό και χρησιμοποιούνται για έγκαιρη ανίχνευση και επιβεβαίωση εστιών σε δύσβατα σημεία. Δεν είναι πλατφόρμες «γενικής παρακολούθησης» της ιδιωτικής ζωής. Στην ΕΕ, η λειτουργία τους υπάγεται στο καθεστώς EASA (Κανονισμοί 2019/947 & 2019/945) και στο GDPR, με νόμιμη βάση την εκτέλεση καθήκοντος δημοσίου συμφέροντος (άρθρο 6(1)(e)). Τα κράτη οφείλουν να οριοθετούν γεωγραφικές ζώνες UAS (geofencing) και να εφαρμόζουν αρχές privacy by design. 

Στο Σέλι–Βέρμιο (Ημαθία), 39 άτομα ζήτησαν την απομάκρυνση ενός επιχειρησιακού drone. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ΕΡΤ (19/08/2025), πρόκειται για 1 από ~83 drones που επιτηρούν δασικές εκτάσεις της χώρας· το συγκεκριμένο έχει ήδη εντοπίσει εστίες “εν τη γενέσει τους” και αυτές αντιμετωπίστηκαν άμεσα, ενώ το θέμα συζητείται στο Δ.Σ. Βέροιας. 

1) Τι είναι και τι κάνουν τα επιχειρησιακά drones πυρασφάλειας

Τα επιχειρησιακά drones είναι μη επανδρωμένα αεροσκάφη με αισθητήρες (θερμικές κάμερες, οπτικές με ζουμ, μετεωρολογικά/κεραυνικής δραστηριότητας) και σύνδεση με Κέντρα Επιχειρήσεων. Σκοπός τους: Έγκαιρη ανίχνευση/επιβεβαίωση νέων εστιών (π.χ. μετά από κεραυνό), ώστε να σταλεί άμεσα η «πρώτη προσβολή Ζωντανή επιχειρησιακή εικόνα από χαράδρες/κορφογραμμές που δεν «πιάνουν» σταθερές κάμερες. Ασφαλής αναγνώριση συνθηκών για τα πληρώματα.

Το παράδειγμα του Σελίου είναι χαρακτηριστικό: το drone «βάσης Σελίου» επιτηρεί Βέρμιο–κάμπο Βέροιας–τμήμα Πιερίων και, σύμφωνα με την ΕΡΤ, έχει ήδη προλάβει πυρκαγιές στο ξεκίνημά τους. 

2) Ιδιωτικότητα: το νομικό και τεχνικό πλαίσιο

Η νομική βάση

GDPR άρθρο 6(1)(e): επεξεργασία απαραίτητη για δημόσιο συμφέρον (πολιτική προστασία/πυρασφάλεια). Αυτό είναι η συνήθης βάση για εναέρια επιτήρηση δασών από δημόσιους φορείς. 

EASA UAS framework (2019/947 & 2019/945): ενιαίο πλαίσιο για κατηγορίες επιχειρήσεων, αξιολόγηση κινδύνου, πιλότους, γεωγραφικές ζώνες UAS που δημοσιεύονται ψηφιακά από τα κράτη-μέλη. Στην Ελλάδα, η ΥΠΑ/ΗCAA παραπέμπει στο Drone Aware Greece (DAGR) για περιορισμούς πτήσεων. 

Εθνική εφαρμογή GDPR: ο ν. 4624/2019 και η ΑΠΔΠΧ εποπτεύουν την προστασία δεδομένων· όπου διαπιστώνονται ελλείψεις, επιβάλλονται κυρώσεις—μηχανισμός λογοδοσίας. 

Η EASA προτείνει/τεκμηριώνει πρακτικές προστασίας: ελαχιστοποίηση δεδομένων, μάσκες/θόλωση κατοικημένων περιοχών, γεωφράχτες, περιορισμένη ανάλυση όπου δεν χρειάζεται, σύντομοι χρόνοι διατήρησης και audit logs πρόσβασης. Αυτά συνθέτουν ένα «τεχνικό τείχος» υπέρ της ιδιωτικότητας. 

> Σημείωση: Ακόμη κι αν τυχαία καταγραφεί ανθρώπινη παρουσία στην άκρη ενός κάδρου, η χρήση/διατήρηση πρέπει να είναι αυστηρά περιορισμένη στον σκοπό της πυρασφάλειας, με διαγραφή όταν δεν είναι πια αναγκαία. Στο ελληνικό διοικητικό πλαίσιο, υπάρχει μέχρι και δημόσια αναρτημένο e-mail Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας (για αιτήματα/ενστάσεις πολιτών), δείγμα θεσμικής οργάνωσης. 

3) Η υπόθεση Σελίου–Βερμίου: τι ξέρουμε (Αύγουστος 2025)

39 πολίτες κατέθεσαν αίτημα στο Δ.Σ. Βέροιας για απομάκρυνση του drone, επικαλούμενοι παραβίαση ιδιωτικότητας/ηχορύπανση. Το θέμα εντάχθηκε στην ημερήσια διάταξη.  Η ΕΡΤ αναφέρει ότι πρόκειται για 1 από ~83 επιχειρησιακά drones, με επιχειρησιακό αποτύπωμα (έγκαιρη ανίχνευση/αντιμετώπιση εστιών) και με υπάρχουσα έγκριση πτήσεων από τον δήμο. Άλλα ρεπορτάζ κάνουν λόγο για περί τα 80 drones της Πολιτικής Προστασίας το 2025· ο ακριβής αριθμός διαφέρει ανά πηγή, αλλά η κλίμακα του δικτύου είναι σαφής. 

Τι λείπει από τη συζήτηση

Το ερώτημα δεν είναι «να φύγει ή να μείνει» γενικά· είναι αν εφαρμόζονται και δημοσιοποιούνται συγκεκριμένοι κανόνες προστασίας ιδιωτικότητας: ζώνες πτήσης, τεχνικά φίλτρα, χρόνοι διατήρησης, διαδικασία υποβολής παραπόνων. Όσο πιο διαφανείς οι κανόνες, τόσο μικρότερη η καχυποψία.

4) Παραδείγματα από Ελλάδα & εξωτερικό

Ελλάδα – Βέρμιο/Σέλι (2025): Το drone «βάσης Σελίου» εντόπισε εστίες εν τη γενέσει που κατασβέστηκαν άμεσα, σύμφωνα με την ΕΡΤ. Αυτό ακριβώς είναι το «παράθυρο ευκαιρίας» που επιδιώκει η τεχνολογία. 

Ιταλία – Καλαβρία (2023): Αστυνομικό drone με θερμική κάμερα κατέγραψε ύποπτο εμπρηστή επ’ αυτοφώρω σε περιοχή όπου ξέσπασαν πυρκαγιές· το υλικό συνέβαλε σε σύλληψη. Παράδειγμα όπου η εναέρια τεχνολογία λειτουργεί αποτρεπτικά και αποδεικτικά. 

Διεθνώς – δικτυωμένα συστήματα: Projects που συνδυάζουν αισθητήρες δάσους + AI + drones (π.χ. Silvanet/Γερμανία) επιδιώκουν ανίχνευση στο στάδιο «σιγοκαύσης» και αυτόματη απογείωση drone για επιβεβαίωση. 

Τα παραδείγματα δείχνουν το ίδιο μοτίβο: δευτερόλεπτα/λεπτά κερδισμένα στην ανίχνευση μεταφράζονται σε λιγότερα στρέμματα καμένα και ασφαλέστερες επιχειρήσεις.

5) Μύθοι vs. πραγματικότητα

Μύθος 1: «Τα drones καταγράφουν τις αυλές μας.»

Πραγματικότητα: Οι επιχειρησιακές πτήσεις στοχεύουν δάση και WUI (ζώνες δάσους–οικισμού) για ανίχνευση καπνού/θερμικών ανωμαλιών. Το νομικό πλαίσιο απαγορεύει «γενική επιτήρηση»· εφαρμόζονται μάσκες/θολώσεις, γεωφράχτες και ελαχιστοποίηση δεδομένων. 

Μύθος 2: «Δεν υπάρχει έλεγχος στα δεδομένα.»

Πραγματικότητα: Ο GDPR και ο ν. 4624/2019 προβλέπουν χρόνους διατήρησης, δικαιώματα υποκειμένων, DPO και εποπτεία από την ΑΠΔΠΧ· οι δημόσιοι φορείς υπόκεινται σε κυρώσεις όταν παρεκκλίνουν. 

Μύθος 3: «Δεν χρειάζονται, αρκούν περιπολίες.»

Πραγματικότητα: Τα drones συμπληρώνουν—δεν αντικαθιστούν—τις περιπολίες. Δίνουν άμεση εικόνα σε δύσβατες περιοχές και «πιάνουν» εστίες λίγο μετά το άναμμα (π.χ. από κεραυνό). 

6) Τι πρέπει να δεσμεύεται δημόσια ο φορέας (checklist «ασπίδα ιδιωτικότητας»)

1. Σκοπός & νομική βάση: ρητά «πυρασφάλεια/πολιτική προστασία» – GDPR 6(1)(e). 

2. Ζώνες πτήσης: χάρτες/διαδρομές σε DAGR & δημοσίευση UAS ζωνών (geofencing). 

3. Τεχνικά μέτρα: θερμική προτεραιότητα, μάσκες σε κατοικημένες περιοχές, ελάχιστη ανάλυση, κρυπτογράφηση ροών, audit logs. 

4. Χρόνοι διατήρησης: σύντομοι (μόνο όσο απαιτείται για τον σκοπό), τεκμηριωμένοι, με ασφαλή καταστροφή. 

5. Διαφάνεια & λογοδοσία: αναρτημένη DPIA περίληψη, στοιχεία DPO (π.χ. του Υπουργείου), διαδικασία ενστάσεων/αιτημάτων. 

6. Έλεγχος θορύβου & ωράρια: καταγραφή κύκλων απογείωσης/προσγείωσης, αναλογικότητα χρήσης, ενημέρωση τοπικής κοινωνίας

---

7) Μια ψύχραιμη απάντηση στο τοπικό ζήτημα

Η ανησυχία για την ιδιωτικότητα είναι θεμιτή· η λύση όμως δεν είναι να «σβήσουμε» ένα από τα ελάχιστα μέσα που προλαβαίνουν φωτιές σε βουνά με δύσκολη πρόσβαση. Είναι να διασφαλίσουμε και να δημοσιοποιήσουμε τους κανόνες: πού πετά, τι βλέπει, πώς φιλτράρει, πόσο κρατά δεδομένα, σε ποιον απευθύνεται ο πολίτης αν έχει ένσταση.

Το περιστατικό στο Σέλι δείχνει ότι τα drones λειτουργούν—έχουν ήδη εντοπίσει εστίες στο ξεκίνημα. Ας κάνουμε λοιπόν πιο καθαρούς τους κανόνες και πιο συχνή τη δημόσια ενημέρωση, αντί να στερηθούμε ένα εργαλείο που, με σωστή χρήση, προστατεύει και το δάσος και την ιδιωτικότητα. 

8) Σύντομο FAQ

Βλέπει πρόσωπα; Οι θερμικές λήψεις δείχνουν θερμοκρασιακά μοτίβα/καπνό, όχι αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά. Αν κάτι καταγραφεί τυχαία, εφαρμόζονται μάσκες και διαγραφή όταν δεν είναι αναγκαίο. 

Μπορεί να πετά πάνω από σπίτια; Οι πτήσεις οριοθετούνται με UAS ζώνες και geofencing· σκοπός είναι η δάσωση/WUI, όχι η κατοικία. 

Πού διαμαρτύρομαι; Στον υπεύθυνο προστασίας δεδομένων (DPO) του φορέα· για την Πολιτική Προστασία υπάρχει δημόσια ανάρτηση στοιχείων επικοινωνίας. 

Υπάρχουν διεθνείς αποδείξεις χρησιμότητας; Ναι· από πρόληψη/σύλληψη εμπρηστών (Ιταλία) έως δικτυωμένες λύσεις AI+αισθητήρες+drone που εντοπίζουν σε στάδιο «σιγοκαύσης». 

Ενδεικτικές πηγές & τεκμηρίωση

ERT (19/08/2025): Υπόθεση Σελίου, αριθμός drones, ανίχνευση «εν τη γενέσει». 

EASA: «Easy Access Rules» για UAS (2019/947 & 2019/945), FAQ & ζώνες UAS. 

GDPR: Άρθρο 6 (1)(e) – δημόσιο συμφέρον. 

EASA Privacy Handbook: πρακτικές privacy-by-design για drones. 

HCAA / DAGR: γεωγραφικοί περιορισμοί UAS στην Ελλάδα. 

Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας: στοιχεία DPO (διαφάνεια/λογοδοσία). 

Ιταλία–Καλαβρία (2023): drone κατέγραψε ύποπτο εμπρηστή. 

Δικτυωμένες λύσεις AI+αισθητήρες+drone (Silvanet/AP).