Οι καύσωνες στα τέλη Αυγούστου σε ιν

Οι καύσωνες στο τρίτο δεκαήμερο του Αυγούστου δεν είναι συνηθισμένοι, αλλά δεν αποτελούν πρωτοφανές φαινόμενο για την Ελλάδα. 

Ξεχωρίζει ο εξαιρετικά ισχυρός καύσωνας της 20–26 Αυγούστου 1958, όταν σημειώθηκαν 47,2°C στα Τρίκαλα και 45°C στη Λάρισα, ενώ την επόμενη ημέρα η Αθήνα έφθασε τους 43,6°C. Ακολούθησαν αξιόλογα επεισόδια στις 19–22 Αυγούστου 2006, με 44°C στο Άργος, και στις 24–26 Αυγούστου 2007, όταν καταγράφηκαν 42,4°C στο Άργος και 42,2°C στον Πύργο.

Η σημερινή προγνωστική εικόνα, ωστόσο, δεν παραπέμπει προς το παρόν σε ανάλογες ακραίες θερμοκρασίες. Το στοιχείο που αξίζει περισσότερο την προσοχή είναι διαφορετικό: η μεγάλη διάρκεια της ζέστης. Τα ensembles διατηρούν τις θερμοκρασίες σε πολύ υψηλά επίπεδα επί πολλές συνεχόμενες ημέρες και δεν εμφανίζουν κάποια απότομη και ουσιαστική αποκλιμάκωση μέχρι προς το τέλος του δεκαημέρου. Επομένως, περισσότερο από ένα σύντομο και ακραίο θερμικό ξέσπασμα, διαφαίνεται ένα παρατεταμένο επεισόδιο μεγάλης ζέστης, του οποίου η τελική ένταση μένει να προσδιοριστεί στις επόμενες προγνωστικές ανανεώσεις.

Λάρισα – Η διάρκεια περισσότερο από την ένταση

Η Λάρισα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ιστορικά έχει βιώσει μερικούς από τους ισχυρότερους καύσωνες της χώρας. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα παραμένει ο Αύγουστος του 1958: σύμφωνα με αναλυσεις, η Λάρισα είχε τότε επτά συνεχόμενες ημέρες με μέγιστη θερμοκρασία τουλάχιστον 40°C, με αποκορύφωμα τους 45°C.

Η τωρινή προοπτική είναι σαφώς ηπιότερη ως προς τις ακραίες τιμές. Το ECMWF ENS διατηρεί κατά κανόνα τις μέγιστες περίπου στους 36–38°C, ενώ το GEFS είναι θερμότερο και για αρκετές ημέρες πλησιάζει τους 39–40°C. Υπάρχει επομένως σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο συστημάτων ως προς την ένταση.

Εκεί όπου συμφωνούν περισσότερο είναι στη διάρκεια. Από τις 21–22 Αυγούστου και ουσιαστικά μέχρι το τέλος του δεκαημέρου η θερμοκρασία παραμένει επίμονα υψηλή. Παράλληλα, η απουσία ουσιαστικών βροχοπτώσεων ενισχύει την εικόνα μιας σταθερής, ξηρής και πολύ θερμής περιόδου.

Γι' αυτό, με τα σημερινά στοιχεία, δεν θα συνέκρινα το αναμενόμενο επεισόδιο με τον ιστορικό καύσωνα του 1958. Το 1958 χαρακτηρίστηκε και από διάρκεια και από ακραία ένταση. Σήμερα το ισχυρότερο προγνωστικό σήμα αφορά πρωτίστως την επιμονή της μεγάλης ζέστης και όχι την επίτευξη ακραίων θερμοκρασιών 43–45°C.

Αθήνα – Πολύ ζεστές ημέρες και κυρίως θερμές νύχτες

Στην Αθήνα η εικόνα των δύο ensembles παρουσιάζει μεγαλύτερη σύγκλιση. Από τις 23 Αυγούστου και μετά οι μέγιστες κινούνται γενικά γύρω στους 37–38°C, χωρίς προς το παρόν ισχυρό σήμα για ακραίες τιμές άνω των 40°C. Εκείνο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι οι ελάχιστες θερμοκρασίες: προς τις 25–28 Αυγούστου το ECMWF τις ανεβάζει περίπου στους 28–29°C, ενώ και το GEFS διατηρεί πολύ θερμές νύχτες. Για μια μεγάλη αστική περιοχή αυτό είναι σημαντικότερο από έναν μεμονωμένο πολύ υψηλό μέγιστο, καθώς περιορίζεται η νυχτερινή ανακούφιση και συσσωρεύεται η θερμική καταπόνηση. Και στην Αθήνα, λοιπόν, το βασικό χαρακτηριστικό που διαφαίνεται σήμερα είναι η διάρκεια και η συνεχής θερμική επιβάρυνση και όχι η ακραία κορύφωση της θερμοκρασίας.

Συνολικά, η λέξη-κλειδί της σημερινής προοπτικής είναι “διάρκεια”. 

Για να μιλήσουμε με μεγαλύτερη βεβαιότητα για καύσωνα θα πρέπει να δούμε αν στις επόμενες ανανεώσεις διατηρηθεί ή ενισχυθεί το θερμό σήμα. Προς το παρόν, είναι ασφαλέστερο να μιλάμε για παρατεταμένο επεισόδιο πολύ υψηλών θερμοκρασιών με πιθανότητα να αποκτήσει χαρακτηριστικά καύσωνα.

Θοδωρής Ν. Κολυδας