ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΟ : ANAΓΚΑΙΟ BHMA, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ

 

Το ψήφισμα για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στην Άνδρο έχει ουσιαστική πολιτική και θεσμική αξία. Αποτελεί μια καθαρή δήλωση της τοπικής κοινωνίας ότι το νησί δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλός χώρος υποδοχής νέων ενεργειακών εγκαταστάσεων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη η κλίμακά του, το φυσικό του περιβάλλον, το τοπίο, η τουριστική του φυσιογνωμία, η πολιτιστική του ταυτότητα και η φέρουσα ικανότητά του. Αυτά τονίζει ο Δήμος Άνδρου , θέσεις οι οποίες είχαν πολλά κοινά με αυτές που είχαν διατυπωθεί πριν από λίγο καιρό με αναλυτικά μου άρθρο 

Ωστόσο, πρέπει να ειπωθεί με ειλικρίνεια ότι ένα ψήφισμα, όσο ισχυρό και αν είναι πολιτικά, δεν αρκεί από μόνο του για να ανατρέψει τετελεσμένες καταστάσεις. Οι ανεμογεννήτριες που ήδη λειτουργούν δεν επηρεάζονται αυτομάτως από αυτό. Το ίδιο ισχύει, κατά κανόνα, και για έργα που έχουν φτάσει σε ώριμο αδειοδοτικό στάδιο, εφόσον καλύπτονται από τις μεταβατικές διατάξεις του νέου πλαισίου. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, όπως έχει παρουσιαστεί, φαίνεται να διαχωρίζει τα νέα έργα από εκείνα που ήδη λειτουργούν ή έχουν προχωρήσει σημαντικά στην αδειοδοτική διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι η μάχη δεν κρίνεται μόνο στο αν ένα έργο «έχει άδεια» ή όχι, αλλά στο τι ακριβώς άδεια διαθέτει, σε ποιο στάδιο βρίσκεται, αν έχει περιβαλλοντική αδειοδότηση, αν έχει άδεια εγκατάστασης, αν έχει όρους σύνδεσης και αν είχε προλάβει κρίσιμα στάδια πριν από τη δημόσια διαβούλευση.

Επομένως, το ψήφισμα είναι σημαντικό, αλλά δεν πρέπει να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι «ψηφίσαμε και τελειώσαμε». Αντιθέτως, αποτελεί την αρχή μιας πιο απαιτητικής διαδικασίας. Για να έχει πρακτικό αποτέλεσμα πρέπει να κατατεθεί θεσμικά και εμπρόθεσμα, πριν από τη λήξη της δημόσιας διαβούλευσης, και να συνοδευτεί από τεκμηριωμένες παρεμβάσεις.Η πραγματική του αξία βρίσκεται στο ότι μπορεί να επηρεάσει το τελικό κείμενο του χωροταξικού, να ενισχύσει το αίτημα για ειδική μεταχείριση της Άνδρου, να περιορίσει νέες χωροθετήσεις, να αξιοποιηθεί στο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο και να αποτελέσει βάση για περιβαλλοντικές, διοικητικές και νομικές παρεμβάσεις.

Η Άνδρος ζητά να ληφθεί υπόψη η ιδιαιτερότητα του νησιού. Το ζήτημα δεν είναι να απορριφθεί συλλήβδην η ανάγκη για καθαρή ενέργεια. Το ζήτημα είναι η επικράτηση του μέτρου. Άλλο η ενεργειακή μετάβαση με σχεδιασμό, όρια και σεβασμό στον τόπο, και άλλο η άναρχη συσσώρευση έργων σε νησιά με περιορισμένη φέρουσα ικανότητα. Πίσω από αυτά τα έργα υπάρχουν ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα. Αυτό δεν είναι από μόνο του μεμπτό, αλλά καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την ύπαρξη καθαρών κανόνων, διαφάνειας, επιστημονικής τεκμηρίωσης και ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να προχωρά με όρους επιβολής. Χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή πολιτική, την προστασία του περιβάλλοντος και το δικαίωμα ενός τόπου να διατηρήσει τον χαρακτήρα του.

Το αδύναμο σημείο κάθε ψηφίσματος είναι ότι, αν δεν έχει συνέχεια, κινδυνεύει να μείνει συμβολικό. Γι’ αυτό απαιτείται άμεση και οργανωμένη συνέχεια: πλήρης καταγραφή όλων των αδειών στην Άνδρο, νομική αξιολόγηση κάθε έργου ανά στάδιο αδειοδότησης, επιστημονική τεκμηρίωση της φέρουσας ικανότητας, κοινή στάση Δήμου, φορέων και Περιφέρειας, καθώς και συγκροτημένη παρέμβαση στο ΥΠΕΝ.

Το ψήφισμα, λοιπόν, έχει αξία. Όχι επειδή μπορεί μόνο του να σταματήσει τα πάντα, αλλά επειδή μπορεί να αποτελέσει το θεσμικό σημείο εκκίνησης μιας σοβαρής διεκδίκησης. Η Άνδρος δεν χρειάζεται κραυγές. Χρειάζεται τεκμηρίωση, ενότητα, συνέχεια και επιμονή. Η ουσία είναι απλή: δεν αρκεί να πούμε «όχι». Πρέπει να αποδείξουμε πού, γιατί και μέχρι ποιο όριο μπορεί ένα νησί να δεχθεί τέτοιες εγκαταστάσεις χωρίς να αλλοιωθεί ανεπανόρθωτα. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η σημασία του μέτρου — και εκεί πρέπει να δοθεί η επόμενη μάχη.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Υποδιοικητής ΕΜΥ και Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect