17 Μαρτίου 2026- Ο καιρός στην Ελλάδα και στον υπόλοιπο κόσμο

 

Στην Ελλάδα, η σημερινή εικόνα του καιρού θυμίζει καθαρά μια μεταβατική ανοιξιάτικη ημέρα, με τις νεφώσεις και τις τοπικές βροχές να κάνουν την εμφάνισή τους αρχικά στα δυτικά και τα νότια και σταδιακά και σε περισσότερες περιοχές της χώρας, με την ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη να μένουν στο περιθώριο των φαινομένων. Οι άνεμοι πνέουν από ανατολικές διευθύνσεις 4 έως 6 μποφόρ, τοπικά 7 στα πελάγη και έως 8 στο νότιο Ιόνιο, ενώ η θερμοκρασία παρουσιάζει πτώση  Πρόκειται ουσιαστικά για την έναρξη της πιο άστατης φάσης που ήδη έχουμε περιγράψει, με περισσότερη ενεργοποίηση των φαινομένων στα κεντρικά και τα νότια μέσα στο επόμενο διήμερο και σταδιακή βελτίωση προς το Σάββατο.

Στον υπόλοιπο κόσμο, η πιο εντυπωσιακή μετεωρολογική εικόνα καταγράφεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου σχεδόν ταυτόχρονα εξελίσσονται τελείως διαφορετικά φαινόμενα: ισχυρή κακοκαιρία με χιόνια, θυελλώδεις ανέμους και σφοδρές καταιγίδες σε μεγάλο τμήμα της ανατολικής και κεντρικής χώρας, αλλά και ασυνήθιστα έντονο, πρόωρο κύμα ζέστης στη νοτιοδυτική πλευρά των ΗΠΑ. Η κακοκαιρία προκάλεσε χιλιάδες καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων, ενώ οι μετεωρολογικές υπηρεσίες στην Καλιφόρνια προειδοποιούν για επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες ως τα τέλη της εβδομάδας, με τιμές που σε ορισμένες περιοχές αναμένονται έως 96–104°F, δηλαδή περίπου 36–40°C, ασυνήθιστα υψηλές για τα μέσα Μαρτίου.

Ιδιαίτερα σοβαρή είναι και η κατάσταση στη Χαβάη, όπου η πρόσφατη κακοκαιρία έφερε ιστορικά ύψη βροχής και έσπασε ημερήσια ρεκόρ σε σταθμούς όπως η Χονολουλού, το Lihue και το Kahului. Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία των ΗΠΑ κατέγραψε εξαιρετικά μεγάλα ύψη βροχής στο διάστημα 10–16 Μαρτίου, με πλημμυρικά προβλήματα και σημαντικές επιπτώσεις σε τοπικές υποδομές.

Στην Αυστραλία, η τροπική δραστηριότητα παραμένει στο προσκήνιο. Στη βόρεια και βορειοανατολική χώρα, οι αρχές προειδοποιούν για πολύ ισχυρές βροχές, κίνδυνο ξαφνικών πλημμυρών και καταστροφικές ριπές ανέμου, καθώς η τροπική κυκλοφορία κοντά στις ακτές του Κουίνσλαντ απειλεί περιοχές όπως το Port Douglas και την ευρύτερη North Tropical Coast.

Sτην Ινδία, τέλος, το ενδιαφέρον στρέφεται στα ανατολικά και βορειοανατολικά, όπου η Ινδική Μετεωρολογική Υπηρεσία προειδοποιεί για βροχές, καταιγίδες, κεραυνούς και κατά τόπους χαλαζοπτώσεις, με επίκεντρο τη Δυτική Βεγγάλη, το Σικίμ και τμήματα της βορειοανατολικής χώρας. Είναι μια υπενθύμιση ότι ο Μάρτιος, παρότι ανοιξιάτικος μήνας, μπορεί να λειτουργεί σαν πεδίο σύγκρουσης εντελώς διαφορετικών αέριων μαζών σε παγκόσμια κλίμακα. 

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς

Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης - Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

Η πρόγνωση του καιρού από 17 Μαρτίου 2026

 Αλλάζει από σήμερα ο καιρός , καθώς το βαρομετρικό χαμηλό που βρίσκεται στον κόλπο της Σύρτης κινείται ανατολικά και προκαλε'ί αυξημένη συννεφια με τοπικές βροχές. Περισσότερα φαινόμενα πάντως θα έχουμε την Πέμπτη-Παρασκευή από άλλο χαμηλό που δημιουργείται στο Ιόνιο το οποίο κινείται ανατολικά και ενισχχύει τους βοριάδες . Γενικώς η θερμοκρασία από αυριο εως και τις αρχές της ερχόμενης εβδομάδος θα βρίσκεται σε επίπεδα κάτω από τα κανονικά με τις πιο κρύες ημέρες την Πέμπτη και την Παρασκευή .

Αναλυτικά , για σήμερα Τρίτη η  ημέρα θα κυλήσει με αυξημένες νεφώσεις και τοπικές βροχές, που αρχικά θα επηρεάσουν τα δυτικά και τα νότια και σταδιακά θα επεκταθούν και στις περισσότερες υπόλοιπες περιοχές της χώρας, με εξαίρεση την ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Οι άνεμοι θα πνέουν ανατολικοί 4 με 6 μποφόρ, στα πελάγη τοπικά 7 και στο νότιο Ιόνιο έως 8 μποφόρ. Η θερμοκρασία δεν θα αλλάξει σημαντικά και θα φτάσει τους 15 βαθμούς στα βόρεια και τους 16 με 18 βαθμούς στην υπόλοιπη χώρα.

Την Τετάρτη παροδικά αυξημένες νεφώσεις θα δώσουν τοπικές βροχές ή όμβρους, κυρίως στα κεντρικά και τα νότια. Σποραδικές καταιγίδες αναμένονται στο νότιο Ιόνιο, την Κρήτη, την Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες και αργότερα στα Δωδεκάνησα, ενώ δεν αποκλείονται και στο βόρειο Ιόνιο. Το πρωί η ορατότητα θα είναι κατά τόπους περιορισμένη στα ηπειρωτικά. Οι άνεμοι θα παραμείνουν ανατολικοί έως βορειοανατολικοί 4 με 6 μποφόρ, τοπικά 7 και κατά διαστήματα 8 στα πελάγη. Η θερμοκρασία θα σημειώσει μικρή πτώση στα βορειοανατολικά.

Την Πέμπτη ο καιρός θα παραμείνει άστατος, με αυξημένες νεφώσεις, τοπικές βροχές και όμβρους κυρίως στα κεντρικά και τα νότια. Καταιγίδες θα εκδηλωθούν κυρίως στο νότιο Ιόνιο, την Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες και την Κρήτη, ενώ στα βορειοδυτικά ορεινά θα σημειωθούν χιονοπτώσεις. Οι άνεμοι θα ενισχυθούν, ιδιαίτερα στα ανατολικά και το Αιγαίο, και θα πνέουν στα ανατολικά βόρειοι βορειοανατολικοί 6 με 7 και στο Αιγαίο τοπικά 8 μποφόρ και στα δυτικά ανατολικοί 4 με 6 τοπικά στο Ιόνιο το πρωί 7 μποφόρ.Η θερμοκρασία θα παρουσιάσει νέα πτώση και η αίσθηση του κρύου θα είναι έντονη λόγω των  ενισχυμένων ανέμων.

Την Παρασκευή οι νεφώσεις θα είναι λιγότερες, αλλά κατά διαστήματα αυξημένες κυρίως στα ανατολικά και τα νότια, όπου θα σημειωθούν τοπικές βροχές. Σποραδικές καταιγίδες αναμένονται στην Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, ενώ χιόνια θα πέσουν στα κεντρικά και βόρεια ορεινά. Οι βόρειοι άνεμοι θα διατηρηθούν ισχυροί, ιδιαίτερα στα ανατολικά και το Αιγαίο. Η θερμοκρασία δεν θα αλλάξει αισθητά.

Το Σάββατο η  αστάθεια θα περιοριστεί ακόμη περισσότερο, με λίγες νεφώσεις παροδικά αυξημένες και τοπικές βροχές κυρίως στα ανατολικά και τα νότια. Πιθανότητα μεμονωμένων καταιγίδων υπάρχει έως το μεσημέρι στην Κρήτη και τα Δωδεκάνησα. Οι άνεμοι θα συνεχίσουν να πνέουν από βόρειες διευθύνσεις, πιο ενισχυμένοι στα ανατολικά, ενώ η θερμοκρασία θα παραμείνει σχεδόν αμετάβλητη.

Δείτε μια συνολική εικόνα του καιρού στο βίντεο που ακολουθεί

Ακολουθεί η δεκαήμερη πρόγνωση του καιρού για Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς

Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης - Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

PROJECT GUTENBERG : ΈΝΑ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΕΙ ΣΤΗ ΓΝΩΣΗ

✅Σε μια εποχή όπου η πληροφορία τρέχει γρήγορα και το ουσιαστικό διάβασμα συχνά υποχωρεί μπροστά στην επιφανειακή κατανάλωση περιεχομένου, το #Project_Gutenberg παραμένει ένα αληθινό παράθυρο που ανοίγει στη γνώση, στον πολιτισμό και στη δύναμη του βιβλίου. Πρόκειται για μια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη με περισσότερα από 75.000 δωρεάν ηλεκτρονικά βιβλία, προσβάσιμα σε κάθε αναγνώστη, χωρίς κόστος και χωρίς αποκλεισμούς.

✅Tο Project Gutenberg λειτουργεί από το Project Gutenberg Literary Archive Foundation (PGLAF), μια ανεξάρτητη μη κερδοσκοπική οργάνωση, η οποία επιβλέπει τη λειτουργία του Project Gutenberg, ενώ η καθημερινή υποστήριξη και μεγάλο μέρος του έργου γίνεται από εθελοντές

✅Η ιστορία του ξεκινά το 1971, όταν ο #Michael_Hart, οραματιστής και ιδρυτής του Project Gutenberg, συνέλαβε μια ιδέα πρωτοποριακή για την εποχή του: να μεταφέρει το βιβλίο στην ψηφιακή εποχή και να το προσφέρει ελεύθερα σε όλους. Με αυτή την έμπνευση ουσιαστικά γεννήθηκε το ηλεκτρονικό βιβλίο, ανοίγοντας έναν νέο δρόμο στη διάδοση της λογοτεχνίας και της γνώσης.

✅Από τότε μέχρι σήμερα, χιλιάδες εθελοντές εργάστηκαν με αφοσίωση για να ψηφιοποιήσουν, να διορθώσουν και να διασώσουν σπουδαία έργα της παγκόσμιας γραμματείας. Χάρη στη δική τους επιμονή, τα κλασικά κείμενα της ανθρωπότητας έγιναν προσιτά σε κάθε γωνιά του κόσμου. Το Project Gutenberg δεν είναι απλώς μια ψηφιακή αποθήκη βιβλίων· είναι μια πράξη πολιτιστικής προσφοράς, μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον.

✅Η αποστολή του είναι ξεκάθαρη και βαθιά ανθρωπιστική: να ενθαρρύνει τη δημιουργία και τη διανομή ηλεκτρονικών βιβλίων. Με άλλα λόγια, να κρατά ανοιχτή την πόρτα της γνώσης για όλους, ανεξάρτητα από οικονομικές δυνατότητες, γεωγραφικά σύνορα ή κοινωνικούς περιορισμούς.

✅Σε έναν κόσμο που συχνά υψώνει εμπόδια, το Project Gutenberg τα καταργεί με τον πιο απλό και ουσιαστικό τρόπο: προσφέροντας ελεύθερη πρόσβαση στη λογοτεχνία, στην ιστορία, στη σκέψη. Και γι’ αυτό αξίζει να το βλέπουμε όχι μόνο ως μια βιβλιοθήκη, αλλά ως ένα φωτεινό σύμβολο ελευθερίας, παιδείας και πολιτισμού.

✅ Διαδώστε και σεις τη γνώση , προωθώντας το παρόν σε γνωστούς και φίλους σας. Αυτό έχει μεγαλύτερη αξία από τα Like !

Ευχαριστώ πολύ.

O ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ : https://gutenberg.org/browse/languages/el

Η εποχική τρίμηνη κλιματική πρόγνωση Απριλίου–Μαΐου–Ιουνίου 2026

 Το περασμένο διάστημα διαπιστώθηκαν σημαντικές αποκλίσεις στις μακροπρόθεσμες μηνιαίες και τριμηνιαίες προγνώσεις των κλιματικών μοντέλων, τα οποία δεν κατόρθωσαν να αποτυπώσουν με επάρκεια τις πολύ περισσότερες βροχές που τελικά σημειώθηκαν, ιδιαίτερα κατά τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο. Η επισήμανση αυτή είναι αναγκαία, γιατί υπενθυμίζει ότι οι εποχικές προγνώσεις αποτυπώνουν κυρίως μια γενική κλιματική τάση και όχι την ακριβή εξέλιξη του καιρού σε τοπική ή μηνιαία κλίμακα. Παρ’ όλα αυτά, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς προσφέρουν μια ευρύτερη εικόνα για την πιθανή πορεία των βασικών μετεωρολογικών παραμέτρων στο επόμενο τρίμηνο. Στη συνέχεια μεταφέρουμε τις εκτιμήσεις του multi-model συστήματος, στο οποίο συμμετέχουν το ECMWF, η Met Office, η Météo-France, η DWD, η NCEP, η ECCC και άλλοι διεθνείς φορείς. Με αυτόν τον συνδυασμό περιορίζεται η επίδραση των ιδιαιτεροτήτων κάθε επιμέρους μοντέλου και προκύπτει μια πιο ισορροπημένη και αντιπροσωπευτική εικόνα για την κλιματική τάση του προσεχούς τριμήνου.

Οι εποχικές κλιματικές προβλέψεις του πολυμοντελικού συστήματος του Copernicus (C3S) για το τρίμηνο Απριλίου–Μαΐου–Ιουνίου 2026 δίνουν ένα σαφές βασικό μήνυμα για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για την περιοχή μας: το προσεχές τρίμηνο έχει αυξημένες πιθανότητες να κυλήσει θερμότερο από τα κανονικά επίπεδα, ενώ στο πεδίο των βροχοπτώσεων διαφαίνεται μια πιο ήπια αλλά αξιοσημείωτη τάση για σχετικά αυξημένο υετό στην ανατολική Μεσόγειο.

Η αξία αυτών των προβλέψεων βρίσκεται στο ότι δεν προέρχονται από ένα μόνο προγνωστικό κέντρο, αλλά από τον συνδυασμό πολλών διεθνών συστημάτων, όπως του ECMWF, της Met Office, της Météo-France, της DWD, της NCEP, της ECCC και άλλων φορέων. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η επιρροή των ιδιαιτεροτήτων κάθε επιμέρους μοντέλου και προκύπτει μια πιο ισορροπημένη εικόνα για την κλιματική τάση του επόμενου τριμήνου.

Με βάση τους χάρτες της θερμοκρασίας, το θερμό σήμα είναι εντυπωσιακά εκτεταμένο σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Από τη δυτική και κεντρική Ευρώπη έως τα Βαλκάνια, την Ελλάδα, την Τουρκία και την ευρύτερη λεκάνη της Μεσογείου, κυριαρχούν αποχρώσεις που αντιστοιχούν σε αυξημένη πιθανότητα για θερμοκρασίες πάνω από το ανώτερο τριτημόριο των κλιματικών τιμών. Για την Ελλάδα ειδικότερα, το σήμα είναι αρκετά ισχυρό, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η άνοιξη θα κινηθεί σε θερμότερο από το συνηθισμένο πλαίσιο, με αυξημένες πιθανότητες για πρώιμες θερμές εισβολές και για μια πρόγευση καλοκαιριού νωρίτερα από τα κανονικά.

Στον υετό, η εικόνα είναι πιο σύνθετη και σαφώς λιγότερο ξεκάθαρη από ό,τι στη θερμοκρασία. Αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς οι εποχικές προγνώσεις βροχής έχουν γενικά μικρότερη αξιοπιστία σε σχέση με τις προγνώσεις θερμοκρασίας. Παρ’ όλα αυτά, οι χάρτες δείχνουν για την Ελλάδα και γενικότερα για τμήματα της ανατολικής Μεσογείου μια ήπια κλίση προς βροχοπτώσεις πάνω από τα κανονικά επίπεδα, χωρίς όμως να πρόκειται για έντονο και παντού ομοιόμορφο σήμα. Με απλά λόγια, δεν μιλάμε για βεβαιότητα ενός βροχερού τριμήνου, αλλά για μια τάση που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο οι βροχές να κινηθούν ελαφρώς υψηλότερα από τον μέσο όρο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι προβλέψεις αυτές βασίζονται σε μέσες ανωμαλίες ensemble, οι οποίες υπολογίζονται σε σχέση με το κλίμα του κάθε μοντέλου και στη συνέχεια αναπροσαρμόζονται ώστε όλα τα συστήματα να έχουν συγκρίσιμη διακύμανση. Οι πιθανότητες που παρουσιάζονται στους χάρτες προκύπτουν από τον μέσο όρο των πιθανοτήτων των επιμέρους μοντέλων, με βάση την κατανομή του κλίματος αναφοράς. Πρόκειται, επομένως, για κλιματική εκτίμηση τάσης και όχι για κλασική καθημερινή πρόγνωση, ενώ δεν εφαρμόζεται και έλεγχος στατιστικής σημαντικότητας. Αυτό σημαίνει ότι οι χάρτες δεν προδικάζουν με βεβαιότητα την εξέλιξη, αλλά αποτυπώνουν την κατεύθυνση στην οποία συγκλίνουν τα περισσότερα μοντέλα.

Συνολικά, το βασικό συμπέρασμα για τη χώρα μας είναι ότι το τρίμηνο Απριλίου–Μαΐου–Ιουνίου 2026 εμφανίζει ισχυρή πιθανότητα να είναι θερμότερο από τα κανονικά, ενώ οι βροχοπτώσεις φαίνεται να έχουν μια πιο αδύναμη αλλά υπαρκτή τάση να κινηθούν σε κάπως πιο ευνοημένα επίπεδα, κυρίως στην ανατολική Μεσόγειο. Με άλλα λόγια, όλα δείχνουν πως βαδίζουμε προς μια περίοδο όπου η θερμοκρασία θα έχει τον πρώτο λόγο, χωρίς να αποκλείονται διαστήματα με αξιόλογες βροχές, κυρίως αν η ατμοσφαιρική κυκλοφορία ευνοήσει τη διέλευση διαταραχών από τη Μεσόγειο.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς

Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης - Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect

Τι δείχνουν 150 χρόνια δεδομένων για τις βροχές στη Μεσόγειο

 Μια μεγάλη επιστημονική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο έγκυρο περιοδικό Nature , αμφισβητεί την ιδέα της συνεχούς μείωσης των βροχοπτώσεων. Η Μεσόγειος θεωρείται εδώ και χρόνια ένα από τα πιο ευάλωτα «θερμά σημεία» της κλιματικής αλλαγής. Πολλά κλιματικά μοντέλα προβλέπουν ότι κατά τον 21ο αιώνα η περιοχή θα αντιμετωπίσει σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων, με σοβαρές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα, στη γεωργία και στους υδατικούς πόρους.

Ωστόσο, αυτή η εκτεταμένη επιστημονική έρευνα που βασίζεται σε ένα από τα μεγαλύτερα σύνολα μετεωρολογικών δεδομένων που έχουν χρησιμοποιηθεί ποτέ για την περιοχή, έρχεται να δώσει μια πιο σύνθετη εικόνα. Η μελέτη, η οποία αξιοποίησε δεδομένα από περισσότερους από 23.000 μετεωρολογικούς σταθμούς σε 27 χώρες, δείχνει ότι οι βροχοπτώσεις στη Μεσόγειο δεν παρουσιάζουν σαφή μακροχρόνια πτωτική τάση τα τελευταία 150 χρόνια. Αντίθετα, χαρακτηρίζονται από έντονες δεκαετείς και πολυδεκαετείς διακυμάνσεις, οι οποίες συνδέονται κυρίως με τη φυσική μεταβλητότητα της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας.

Ένα μοναδικό αρχείο δεδομένων

Η έρευνα βασίστηκε σε μια τεράστια βάση δεδομένων που περιλαμβάνει πάνω από 300 εκατομμύρια ημερήσιες μετρήσεις βροχής, από το 1871 έως το 2020.

Η συγκέντρωση αυτών των στοιχείων αποτέλεσε μια διεθνή συνεργασία μεταξύ εθνικών μετεωρολογικών υπηρεσιών και ερευνητικών ιδρυμάτων από όλη τη Μεσόγειο. Στη βάση δεδομένων συμμετέχουν χώρες όπως η Ελλάδα,  Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Πορτογαλία, Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Ισραήλ, Ιορδανία, Σερβία, Κροατία και πολλές ακόμη. Το τελικό σύνολο περιλαμβάνει 10,2 εκατομμύρια μηνιαίες σειρές βροχόπτωσης από 23.609 σταθμούς, προσφέροντας την πιο λεπτομερή εικόνα που έχει υπάρξει μέχρι σήμερα για την εξέλιξη των βροχών στη Μεσόγειο.

ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΧΑΡΤΩΝ : a, c, e, g, i: Μέγεθος της μεταβολής (σε ποσοστό %) σε κάθε σταθμό. a, 1871–2020· c, 1901–2020· e, 1931–2020· g, 1951–2020· i, 1981–2020. b, d, f, h, j: Πρόσημο και στατιστική σημαντικότητα της μεταβολής σε κάθε σταθμό. b, 1871–2020· d, 1901–2020· f, 1931–2020· h, 1951–2020· j, 1981–2020. Οι κύκλοι περιλαμβάνουν το ποσοστό των σταθμών που εμφανίζουν θετικές και αρνητικές, στατιστικά σημαντικές (και μη σημαντικές) μεταβολές.

Η βροχή στη Μεσόγειο: έντονη μεταβλητότητα αλλά όχι σαφής τάση

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι οι βροχοπτώσεις στη Μεσόγειο χαρακτηρίζονται από έντονες διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά , μεγάλες διαφορές μεταξύ περιοχών και σημαντικές μεταβολές σε δεκαετείς κλίμακες. Παρά αυτές τις διακυμάνσεις, η γενική εικόνα είναι ότι οι μακροχρόνιες τάσεις είναι κυρίως στατιστικά μη σημαντικές. Ακόμη και σε περιόδους όπου εμφανίζεται κάποια μεταβολή, το ποσοστό των σταθμών που παρουσιάζει στατιστικά σημαντική τάση δεν ξεπερνά το 15%.

Για παράδειγμα Στην περίοδο 1951-2020 παρατηρείται κάποια μείωση σε ορισμένες περιοχές. Όταν όμως η ανάλυση επεκτείνεται σε μεγαλύτερες χρονικές περιόδους (1871-2020), η τάση αυτή εξασθενεί ή εξαφανίζεται. Συνολικά, η μεταβολή των βροχοπτώσεων σε επίπεδο Μεσογείου για τα τελευταία 150 χρόνια είναι μικρή, της τάξης μόλις 2–3%.

Διαφορετική εικόνα ανά εποχή

Η ανάλυση των εποχικών βροχοπτώσεων δείχνει επίσης μεγάλη μεταβλητότητα. Μερικά χαρακτηριστικά ευρήματα είναι:

• Δυτική Μεσόγειος: τις τελευταίες δεκαετίες εμφανίζει ελαφρά τάση μείωσης των βροχών.
• Ανατολική Μεσόγειος: σε ορισμένες περιοχές παρατηρείται αύξηση των χειμερινών βροχοπτώσεων.
• Καλοκαίρι: η μείωση που παρατηρείται αφορά κυρίως περιοχές όπου έτσι κι αλλιώς οι βροχές είναι ελάχιστες.

Στην πραγματικότητα, η μεγαλύτερη μεταβλητότητα εμφανίζεται τον χειμώνα, όταν τα περισσότερα συστήματα κακοκαιρίας επηρεάζουν τη Μεσόγειο.

ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ : a, Εξέλιξη της ετήσιας χρονοσειράς. b–e, Εξέλιξη των εποχικών χρονοσειρών: χειμώνας (b), άνοιξη (c), καλοκαίρι (d) και φθινόπωρο (e). Οι διαφορετικές γραμμές αντιπροσωπεύουν τις χρονοσειρές που προκύπτουν από τα διαθέσιμα δεδομένα για πέντε διαφορετικές περιόδους ανάλυσης: 1871–2020 (κόκκινο), 1901–2020 (μπλε), 1931–2020 (καφέ), 1951–2020 (πράσινο) και 1981–2020 (ροζ). Οι ανωμαλίες (anomalies) υπολογίστηκαν χρησιμοποιώντας ως περίοδο αναφοράς το 1981–2020 σε όλες τις περιπτώσεις. Τα ποσοστά που εμφανίζονται σε κάθε διάγραμμα αντιπροσωπεύουν το μέγεθος της μεταβολής που παρατηρείται σε κάθε περίοδο, από το έτος έναρξης έως το 2020. Οι μεταβολές που είναι στατιστικά σημαντικές (P < 0,05) επισημαίνονται με έντονη γραφή.

Ο ρόλος της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι μεγάλο μέρος της μεταβλητότητας των βροχοπτώσεων εξηγείται από την ατμοσφαιρική κυκλοφορία.Δύο βασικοί δείκτες που επηρεάζουν τη Μεσόγειο είναι o NAO (North Atlantic Oscillation) και η MO (Mediterranean Oscillation)

Οι δείκτες αυτοί συνδέονται με τη θέση και τη δύναμη των βαρομετρικών συστημάτων στον Βόρειο Ατλαντικό. Η ανάλυση έδειξε ότι οι δείκτες αυτοί εξηγούν περίπου 32–39% της μεταβλητότητας των βροχών και όταν προστεθούν και περιφερειακοί μηχανισμοί (καταιγίδες, αντικυκλώνες, blocking), το ποσοστό φτάνει πάνω από 68%. 

Με άλλα λόγια, μεγάλο μέρος των αλλαγών στις βροχοπτώσεις μπορεί να εξηγηθεί από φυσικές μεταβολές της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας.

Τι λένε τα κλιματικά μοντέλα

Τα περισσότερα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν ότι κατά τον 21ο αιώνα η Μεσόγειος θα γίνει πιο ξηρή. Η νέα έρευνα συνέκρινε τις παρατηρήσεις με τα αποτελέσματα δύο μεγάλων διεθνών προγραμμάτων μοντέλων , του CMIP5 και CMIP6. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα μοντέλα δεν παρουσιάζουν σαφή ιστορική τάση μείωσης των βροχών, αλλά ένα μεγάλο εύρος πιθανών εξελίξεων. Οι πραγματικές παρατηρήσεις βρίσκονται μέσα σε αυτό το εύρος. Με άλλα λόγια, τα μοντέλα και τα δεδομένα δεν βρίσκονται σε αντίφαση, αλλά δείχνουν ότι η μεταβλητότητα είναι πολύ μεγάλη.

Γιατί προηγούμενες μελέτες έβρισκαν μείωση-

Οι ερευνητές εντοπίζουν τρεις βασικούς λόγους για τους οποίους αρκετές προηγούμενες μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Μεσόγειος γίνεται ολοένα και πιο ξηρή καθώς ελάμβαναν υπόψιν τους σύντομες περιόδους ανάλυσης . Πολλές έρευνες ξεκινούσαν μετά το 1950, όταν υπήρχαν περισσότερα δεδομένα.  Μεγάλο ρόλο είχε η χρήση πλεγμάτων (gridded datasets)  τα οποία βασίζονται σε λίγους σταθμούς και μπορεί να δημιουργούν παραμορφώσεις. Τέλος υπήρχε έλλειψη ομογενοποίησης δεδομένων: καθώς οι αλλαγές στα όργανα ή στις θέσεις των σταθμών μπορούν να δημιουργήσουν ψευδείς τάσεις. Η έρευνα προσπάθησε να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα με εκτεταμένο έλεγχο ποιότητας των δεδομένων.

Παράδοξο: η ξηρασία αυξάνεται χωρίς να μειώνονται οι βροχές

Παρότι η μελέτη δεν βρίσκει σαφή μείωση των βροχοπτώσεων, επισημαίνει ότι η Μεσόγειος γίνεται πιο άνυδρη. Ο λόγος είναι άλλος: η αύξηση της θερμοκρασίας. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν την εξάτμιση και τη ζήτηση υγρασίας από την ατμόσφαιρα. Έτσι, ακόμη και με παρόμοια επίπεδα βροχών, τα εδάφη και τα οικοσυστήματα μπορεί να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη ξηρασία.

Η έρευνα καταλήγει σε ένα σημαντικό συμπέρασμα για τη σημασία των παραδοσιακών μετεωρολογικών δικτύων. Παρά την ανάπτυξη των δορυφόρων και των κλιματικών μοντέλων, οι επίγειες μετρήσεις παραμένουν ανεκτίμητες για την κατανόηση της κλιματικής εξέλιξης. Η διατήρηση και η επέκταση των μετεωρολογικών σταθμών θεωρείται κρίσιμη για την παρακολούθηση των αλλαγών στο κλίμα της Μεσογείου.

---

Συμπέρασμα

Η νέα μεγάλη διεθνής μελέτη δείχνει ότι η εικόνα της Μεσογείου ως μιας περιοχής που ήδη βιώνει δραματική μείωση των βροχοπτώσεων ίσως είναι υπεραπλουστευμένη. Τα δεδομένα των τελευταίων 150 ετών δείχνουν ότι:

• οι βροχοπτώσεις παραμένουν γενικά σταθερές σε μακροχρόνια κλίμακα
• η μεταβλητότητα είναι μεγάλη και εξαρτάται κυρίως από την ατμοσφαιρική κυκλοφορία
• η αυξανόμενη ξηρασία οφείλεται κυρίως στην άνοδο της θερμοκρασίας

Ωστόσο, οι κλιματικές προβολές εξακολουθούν να δείχνουν ότι στο μέλλον η Μεσόγειος ενδέχεται να γίνει πιο ξηρή, ιδιαίτερα σε σενάρια υψηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Για μια περιοχή όπου ζουν περισσότεροι από 500 εκατομμύρια άνθρωποι, η κατανόηση αυτών των μηχανισμών αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διαχείριση του νερού, της γεωργίας και των οικοσυστημάτων.

Θεόδωρος Ν. Κολυδάς
Διευθυντής Τομέα Υδρομετεωρολογίας και Φυσικών Καταστροφών εργαστηρίου Assist Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης - Mετεωρολόγος Star Channel - Πρώην Διευθυντής Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ - Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Έδρας UNESCO Con-E-Ect